Category Archives: کتاب سیاسی

حجت‌الاسلام محمدی: سازمان اوقاف برای ترویج سنت وقف کتاب و کتابخانه سیاست‌های خود را ابلاغ کرده است

Published by:

حجت‌الاسلام محمدی: سازمان اوقاف برای ترویج سنت وقف کتاب و کتابخانه سیاست‌های خود را ابلاغ کرده است

حجت‌الاسلام والمسلمین علی محمدی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره سنت وقت کتاب و کتابخانه در کشور و علت بی توجهی به آن عنوان کرد: در گذشته به حمدالله نسبت به این موضوع نیات خوبی داشته و داریم اما این نیات کم است و باید بیشتر شود. باید برای کتابخوانی موقوفات داشته باشیم چون اصل کتاب خواندن امر مهمی است که مورد غفلت واقع شده و مقام معظم رهبری نیز همواره نسبت به آن تاکید داشته‌اند.

وی ادامه داد: از سوی دیگر باید نسبت به انتشار کتب فاخر علوم دینی و سایر کتب جدید که مورد نیاز دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه است، نیز اقدام کنیم. ما هم در این باره گفته‌ایم به مردم اطلاع‌رسانی شود و راهنمایی صورت گیرد اما این میزان کافی نیست.

حجت‌الاسلام محمدی افزود: بسیاری از مردم دوست دارند نیات موقوفه‌های خود را برای امام حسین (ع) خرج کنند. ما برای ساخت کتابخانه نیز اطلاع‌رسانی کردیم، اگرچه نیات دیگر واقفان خوب است اما در کنار آن‌ها نیاز داریم که بحث کتاب، کتابخوانی و علم و پژوهش را داشته باشیم چون مکمل فعالیت‌های دینی و مذهبی خواهد بود.

به گفته این مقام مسئول، سازمان اوقاف و امور خیریه کشور نیز برای هدایت و ساماندهی این موضوع، سعی کرده است تا این سیاست را به ادارات خود در سراسر کشور ابلاغ کند.

حجت‌الاسلام محمدی یادآور شد: البته اصحاب رسانه‌ها نیز باید این سیاست‌ها را سوال کنند چون این پرسش‌ها می‌تواند به سیاست‌گذاران و مسئولان انگیزه‌ای برای پاسخ‌گویی بدهد.
مردم نیز باید بدانند اهمیت یک کتاب خوب اعم از مساله دینی یا مسایل مبتلا به جامعه کمتر از ساختن مسجد نیست و لازمه زندگی ماست و باید به آنچه که در شئون زندگی نیاز داریم بپردازیم.

وی درباره تعامل با حوزه‌های علمیه قم با توجه به پتانسیل خوب آن‌ها برای وقف کتاب گفت: برخی از علمای دینی ما این اقدام بزرگ را انجام دادند و سرمایه فرهنگی خود را وقف کردند اما جا دارد که بیش از این روی این موضوع کار شود.

حجت‌الاسلام محمدی: سازمان اوقاف برای ترویج سنت وقف کتاب و کتابخانه سیاست‌های خود را ابلاغ کرده است

حجت‌الاسلام والمسلمین علی محمدی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره سنت وقت کتاب و کتابخانه در کشور و علت بی توجهی به آن عنوان کرد: در گذشته به حمدالله نسبت به این موضوع نیات خوبی داشته و داریم اما این نیات کم است و باید بیشتر شود. باید برای کتابخوانی موقوفات داشته باشیم چون اصل کتاب خواندن امر مهمی است که مورد غفلت واقع شده و مقام معظم رهبری نیز همواره نسبت به آن تاکید داشته‌اند.

وی ادامه داد: از سوی دیگر باید نسبت به انتشار کتب فاخر علوم دینی و سایر کتب جدید که مورد نیاز دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه است، نیز اقدام کنیم. ما هم در این باره گفته‌ایم به مردم اطلاع‌رسانی شود و راهنمایی صورت گیرد اما این میزان کافی نیست.

حجت‌الاسلام محمدی افزود: بسیاری از مردم دوست دارند نیات موقوفه‌های خود را برای امام حسین (ع) خرج کنند. ما برای ساخت کتابخانه نیز اطلاع‌رسانی کردیم، اگرچه نیات دیگر واقفان خوب است اما در کنار آن‌ها نیاز داریم که بحث کتاب، کتابخوانی و علم و پژوهش را داشته باشیم چون مکمل فعالیت‌های دینی و مذهبی خواهد بود.

به گفته این مقام مسئول، سازمان اوقاف و امور خیریه کشور نیز برای هدایت و ساماندهی این موضوع، سعی کرده است تا این سیاست را به ادارات خود در سراسر کشور ابلاغ کند.

حجت‌الاسلام محمدی یادآور شد: البته اصحاب رسانه‌ها نیز باید این سیاست‌ها را سوال کنند چون این پرسش‌ها می‌تواند به سیاست‌گذاران و مسئولان انگیزه‌ای برای پاسخ‌گویی بدهد.
مردم نیز باید بدانند اهمیت یک کتاب خوب اعم از مساله دینی یا مسایل مبتلا به جامعه کمتر از ساختن مسجد نیست و لازمه زندگی ماست و باید به آنچه که در شئون زندگی نیاز داریم بپردازیم.

وی درباره تعامل با حوزه‌های علمیه قم با توجه به پتانسیل خوب آن‌ها برای وقف کتاب گفت: برخی از علمای دینی ما این اقدام بزرگ را انجام دادند و سرمایه فرهنگی خود را وقف کردند اما جا دارد که بیش از این روی این موضوع کار شود.

حجت‌الاسلام محمدی: سازمان اوقاف برای ترویج سنت وقف کتاب و کتابخانه سیاست‌های خود را ابلاغ کرده است

سیاست‌مداری که نخستین کتاب علم اقتصاد ایران را تالیف کرد/ دیدگاه فروغی درباره شاهنامه فردوسی

Published by:

سیاست‌مداری که نخستین کتاب علم اقتصاد ایران را تالیف کرد/ دیدگاه فروغی درباره شاهنامه فردوسی

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)-  زنده‌یاد ایرج افشار که دفترچه خاطرات فروغی را منتشر کرد معتقد است در این یادداشت‌ها فروغی یک فرهنگی تمام عیار است: «معلم، مولف، مترجم و روزنامه‌نگار که اوقاتش صرف تدریس و تالیف کتاب و تحریر روزنامه تربیت به مدیریت پدرش میرزا محمدحسین ذکاءالملک می‌شده است. این یادداشت‌ها در دفتری است محاسباتی، ساخت فرنگ در 151 صفحه که فروغی یادداشت‌های روزانه‌اش را در آن نوشته است.»
 
روزمره‌های یک سیاستمدار

فروغی دفتر خاطرات خود را این‌چنین آغاز می‌کند: «امروز که روز جمعه بیست و ششم ماه شوال سال هزار و سیصد و بیست و یک هجری است شروع به نوشتن یادداشت‌ها می‌کنم و وقایع زندگانی خودم را در اینجا ضبط می‌نمایم… وقایع هفت روزه را در کتابچه دیگر نوشته بودم در این دفتر نقل کردم. اکنون که شروع به نوشتن این کتابچه می‌کنم تقریبا یک ساعت به غروب مانده در اطاق دم دالان زیر کرسی نشسته‌ام. جناب خداوندگاری (یعنی پدرش) و جناب آقاخوند و میرزا ابوالحسن خان برادرم حضور دارند. اما نمی‌دانند چه می‌نویسم. آقا محمد حسین پسر حاجی محمد علی پسرخاله آقا بیرون وضو می‌گیرد و معزالدین خان پسر کمال‌الملک نقاش‌باشی که بغداد بوده است اینجاست… خود این جوان قدری خل است، اگرچه علت آن بی‌تربیتی است. زیرا که اوقاتی که زمان تربیت او بوده پدرش سرش نبوده…»

«میرزا محمودخان شاعر فسائی متخلص به نعمت که غالب جمعه‌ها اینجا می‌آید با اقای تقی خان و دوام‌الملک و میرزا عبدالحسین یزدی که بعضی دواوین برای ما کتابت می‌کند و میرزا آقا خان که سابقا در پستخانه بود و سلیمان خان برادر آقای تقی خان مباشر توزیع روزنامه تربیت آمده بودند.»
 
 
ماجرای نامه شاهزاده به پدر فروغی

فروغی در خاطرات خود به نامه‌ای اشاره می‌کند که شاهزاه شعاع‌السلطنه به پدرش نوشته بود: «روزی از ماه رجب وزیر علوم به آقا (پدرش) نوشت که شعاع‌السلطنه در دربار از شما و روزنامه شما تعریف و تمجید زیاد کرد تشکری از او بکنید. آقا هم مقاله خوبی در روزنامه نوشتند. اوایل ماه شوال روزی من و آقا بر سر کرسی همین اطاق مشغول غذاخوردن بودیم در زدند. آدم شعاع السلطنه بود. یک پاکت شامل صد و شصت منات روسی که به حساب نود و شش تومان باشد با چهار تومان اسکناس که مجموعا صد تومان می‌شود از جانب شاهزاده آورد با یک مکتوب که عین ان را اینجا  نقل می‌کنم و آن اینست:

«جناب ذکاءالملک- انشاءالله احوال شما خوب است. با اینکه من عشق تمامی به تحریرات جناب شما دارم و روزنامه مقدسه تربیت را یک نمره رد نمی‌دهم و فقط در این مملکت همین روزنامه را قابل توجه می‌دانم، اتفاقا یکی از نمره‌هایی که اشاره از من کرده بودید غفلت کرده نخوانده بودم تا در این اوقات که می‌خواستم شب را صبح کرده باشم ولی نه به بطالت این نمره به دست آمده مشغول خواندن شدم. تعریفی که از من و مرا به صفت متصف فرموده بودید الحق خجالت کشیدم. به علت اینکه خود را قابل این تمجید ندیدم و اگر من تعریفی و تمجیدی از جناب عالی کرده‌ام شهدالله از روی انصاف و حقیقت بوده. تا به حال تملق و اغراق نگفته و نخواهد گفت. از زمان سعدی علیه‌الرحمه به بعد احدی در انشا دارای این مقام نشده. بینی و بین‌الله وجود شما یادگار گذشتگان و افتخار باقی‌ماندگان است.

بالجمله از جنابعالی خیلی امتنان دارم اما قدری هم ناراضی هستم به علت اینکه در مدت این 9 سال که ما به طهران آمده فقط یک مرتبه شما را در منزل خود دیده‌ام. صحبت مثل شما دبیر دانشمند برای من جوان نوآموز غنیمت و بو قول شیخ (…ناخوانا) انشاءالله به تلافی مافات کوشیده… مرا محفوظ خواهید کرد. با کمال خجلت مختصر هدیه برای جنابعالی فرستادم. از قبول آن مرا ممنون نمایید.»
 

فروغی درباره این نامه می‌نویسد: «الحق از یک شاهزاده ایرانی این قسم چیز نوشتن و رفتار تازگی دارد و شایسته شاهزاده فرنگی است. از خط و سبک انشا و مسامحه‌هایی که در بعضی جاهای آن شده معلوم می‌شود که خط خود شاهزاده است. باری آقا از این کاغذ خیلی بیشتر از آن صد تومان ممنون شدند. با اینکه پول هم خیلی لازم بود، بخصوص که مدتی بود وعده کرده بودند صد تومان به سید مرتضی چاپچی بدهند و داده نشده بود و همین صدتومان را فورا دادند ممنون شدند، منات‌ها، آن‌قدر هم قدری کسر داشت قریب پنج تومان روی آن گذاشتند.»

وظیفه هر ایرانی است که با شاهنامه مانوس شود

فروغی از جمله پیشروان ساده‌نویسی در ایران است. او آنچنان که حرف می‌زد می‌نوشت و نوشته‌هایش خصلت زبان مردم را دارد. از کاربرد لغات بیگانه پرهیز می‌کرد و مطالب را در عین استحکام و فصاحت به‌گونه‌ای می‌نگاشت که همگان بتوانند از آن بهره‌مند شوند.

او درباره شاهنامه فردوسی می‌نویسد: «شاهنامه فردوسی هم از حیث کمیت هم از جهت کیفیت، بزرگترین اثر ادبیات و نظم فارسی است. بلکه می‌توان گفت که یکی از شاهکارهای ادبی جهان است. نخستین منت بزرگی که فردوسی بر ما دارد، احیا و ابقای تاریخ ملی ماست. هرچند این تاریخ را فردوسی جمع‌آوری نکرده و عمل او تنها این بوده است که کتابی را که پیش از او فراهم آمده بود به نظم آورده ولیکن همین نکته کافی است که او را زنده کننده آثار گذشته ایرانیان به‌شمار آورد. چنانکه خود او این نکته را متوجه بوده و فرموده است: “عجم زنده کردم بدین پارسی”.

«ذوق سلیم و هوش سرشار تو تصدیق خواهد کرد که اگر فردوسی شاهنامه را نظم نکرده بود، به احتمال قوی این روایات را هم سیل حوادث عظیم پی در پی که بر مملکت ستم دیده ما روی آورده است، برده و آن دفتر را شسته بود. چنان که بسیاری از کتب فارسی و عربی را از میان برده و یادگارهای بسیار از نیاکان ما را مفقود ساخته است. البته می‌دانی که شاهنامه فردوسی از بدو امر در نزد فارسی‌زبانان چنان دلچسب واقع شده که عموما فریفته آن گردیده‌اند. هرکسی خواندن می‌توانست، شاهنامه می‌خواند و کسی که خواندن نمی‌دانست در مجالس شاهنامه‌خوانی برای شنیدن و تمتع یافتن از آن حاضر می‌شد. کمتر ایرانی‌ای بود که آن داستان‌ها را نداند و اشعار شاهنامه را از برنخواند. به عقیده من وظیفه هر ایرانی است که اولا خود با شاهنامه مانوس شود، ثانیا ابنای وطن را به مؤانست این کتاب ترغیب نماید و اسباب آن را فراهم آورد.»
 
زندگی‌نامه فروغی در یک نگاه
 
محمدعلی فروغی سال 1256 در خانواده‌ای اهل ادب و تجارت پیشه به دنیا آمد. فروغی تحصیلات خود را در پنج سالگی نزد پدر خود شروع کرد و به مدت هفت سال صرف آموزش زبان‌های فارسی، عربی و فرانسه کرد و علوم جدید چون ریاضیات، فیزیک، شیمی و طبیعیات را نیز آموخت. او در سال 1310 قمری برای ادامه تحصیل وارد مدرسه دارالفنون شد و در آنجا ادبیات، فلسفه و طب را آموخت. در 1312 به خدمت دولتی وارد و به استخدام وزارت انطباعات درآمد همزمان در سمت معلمی در مدارس علمیه و دارالفنون به تدریس نیز اشتغال داشت. فروغی در سال 1314 با تاسیس هفته نامه «تربیت» توسط پدرش، به‌عنوان سردبیر، مترجم و نویسنده در آنجا مشغول به کار شد. در سال 1317 به دنبال تاسیس مدرسه علوم سیاسی، فروغی کتاب‌های «ثروت ملل» و «تاریخ ملل مشرق زمین» را ترجمه و تدریس تاریخ و ادبیات را به عهده گرفت؛ با شکل‌گیری مشروطیت و تشکیل اولین مجلس قانون‌گذاری، فروغی از طرف صنیع‌الدوله به امور دبیرخانه مجلس تعیین شد.

وی در انتخابات دوره دوم مجلس فروغی از تهران به وکالت برگزیده شد و در سال 1328 به ریاست مجلس شورای ملی انتخاب شد. او در عین حال سمت معلمی احمدشاه را برعهده داشت. در سال 1329 فروغی از ریاست مجلس کناره گرفت و در کابینه صمصام‌السلطنه وزارت مالیه را برعهده گرفت. با ترمیم دولت به وزارت عدلیه رفت و در این سمت قانون اصول محاکمات حقوقی را به اجرا درآورد. فروغی باز در دوره سوم مجلس به نمایندگی انتخاب شد و با تاسیس دیوان عالی به ریاست آن برگزیده شد. با شروع جنگ جهانی اول فروغی که از وکالت مجلس استعفا داده بود در کابینه مستوفی‌الممالک به وزارت عدلیه انتخاب و در کابینه مشیرالدوله پیرنیا هم متصدی آن وزارتخانه شد.  فروغی در سال 1298 شمسی در هیات نمایندگی ایران به کنفرانس صلح پاریس رفت و با همراهان خود به طرح دعوای حقوقی و مالی ایران از خسارات جنگ جهانی اول پرداخت. فروغی در مدت اقامت خود در اروپا چندین سخنرانی در محافل فرهنگی برای شناساندن میراث فرهنگی ایران ایراد کرد و مدتی به ریاست جامعه ملل نیز انتخاب شد.

فروغی پس از بازگشت به ایران فعالیت‌های اجرایی و سیاسی همچون حضور در وزارت امور خارجه در کابینه مستوفی‌الممالک، وزارت مالیه در کابینه پیرنیا، وزارت خارجه و مالیه در کابینه‌های سردار سپه  انجام داد. با تصویب خلع قاجاریه از سلطنت و حکومت موقت سردار سپه، فروغی عهده‌دار کفالت ریاست وزرا شد و با تاسیس مجلس موسسان و اصلاح چند اصل از متمم قانون اساسی، در آن سمت تغییر سلطنت را از قاجاریه به پهلوی به انجام رساند. با انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی، فروغی به عنوان اولین نخست وزیر در دوره پهلوی، مراسم تاج گذاری رضاشاه را در اولین قدم برگزار کرد. در دومین دوره نخست وزیری او، کشف حجاب اجباری یکی از جنجال‌برانگیزترین رویدادهایی بود که به وقوع پیوست. فروغی از مدت‌ها قبل با آتاتورک آشنایی داشت و به اصرار او، رضاشاه سفری به ترکیه داشت و این وقایع، به دنبال این سفر رضاشاه انجام شد.
 
بعد از این که میان فروغی و رضاشاه اختلافاتی افتاد، فروغی فعالیت سیاسی را رها کرد و به کارهای علمی پرداخت، تا این که سرانجام در جریان جنگ جهانی دوم، در شهریور ۱۳۲۰ ایران توسط متفقین اشغال شد. این باعث شد تا مجدداً از فروغی برای قبول نخست وزیری دعوت کنند و از پس از گذشت چند سال، دوباره به سیاست بازگشت. از مهم‌ترین اقدامات او در سومین دوره نخست وزیری، استعفای رضاشاه از سلطنت بود. متن استعفای رضاشاه، توسط فروغی نوشته شد و به امضای شاه رسید و سلطنت به محمدرضا پهلوی انتقال یافت. فروغی اولین نخست وزیر در دوره محمدرضاشاه نیز شد. با برکناری رضاشاه، ایران به جمع حامیان متفقین پیوست خطرات احتمالی جنگ میان ایران و متفقین، مانند تجزیه ایران توسط متفقین، پایان یافت. سرانجام فروغی ۵ آذر ۱۳۲۱ درگذشت.

سیاست‌مداری که نخستین کتاب علم اقتصاد ایران را تالیف کرد/ دیدگاه فروغی درباره شاهنامه فردوسی

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)-  زنده‌یاد ایرج افشار که دفترچه خاطرات فروغی را منتشر کرد معتقد است در این یادداشت‌ها فروغی یک فرهنگی تمام عیار است: «معلم، مولف، مترجم و روزنامه‌نگار که اوقاتش صرف تدریس و تالیف کتاب و تحریر روزنامه تربیت به مدیریت پدرش میرزا محمدحسین ذکاءالملک می‌شده است. این یادداشت‌ها در دفتری است محاسباتی، ساخت فرنگ در 151 صفحه که فروغی یادداشت‌های روزانه‌اش را در آن نوشته است.»
 
روزمره‌های یک سیاستمدار

فروغی دفتر خاطرات خود را این‌چنین آغاز می‌کند: «امروز که روز جمعه بیست و ششم ماه شوال سال هزار و سیصد و بیست و یک هجری است شروع به نوشتن یادداشت‌ها می‌کنم و وقایع زندگانی خودم را در اینجا ضبط می‌نمایم… وقایع هفت روزه را در کتابچه دیگر نوشته بودم در این دفتر نقل کردم. اکنون که شروع به نوشتن این کتابچه می‌کنم تقریبا یک ساعت به غروب مانده در اطاق دم دالان زیر کرسی نشسته‌ام. جناب خداوندگاری (یعنی پدرش) و جناب آقاخوند و میرزا ابوالحسن خان برادرم حضور دارند. اما نمی‌دانند چه می‌نویسم. آقا محمد حسین پسر حاجی محمد علی پسرخاله آقا بیرون وضو می‌گیرد و معزالدین خان پسر کمال‌الملک نقاش‌باشی که بغداد بوده است اینجاست… خود این جوان قدری خل است، اگرچه علت آن بی‌تربیتی است. زیرا که اوقاتی که زمان تربیت او بوده پدرش سرش نبوده…»

«میرزا محمودخان شاعر فسائی متخلص به نعمت که غالب جمعه‌ها اینجا می‌آید با اقای تقی خان و دوام‌الملک و میرزا عبدالحسین یزدی که بعضی دواوین برای ما کتابت می‌کند و میرزا آقا خان که سابقا در پستخانه بود و سلیمان خان برادر آقای تقی خان مباشر توزیع روزنامه تربیت آمده بودند.»
 
 
ماجرای نامه شاهزاده به پدر فروغی

فروغی در خاطرات خود به نامه‌ای اشاره می‌کند که شاهزاه شعاع‌السلطنه به پدرش نوشته بود: «روزی از ماه رجب وزیر علوم به آقا (پدرش) نوشت که شعاع‌السلطنه در دربار از شما و روزنامه شما تعریف و تمجید زیاد کرد تشکری از او بکنید. آقا هم مقاله خوبی در روزنامه نوشتند. اوایل ماه شوال روزی من و آقا بر سر کرسی همین اطاق مشغول غذاخوردن بودیم در زدند. آدم شعاع السلطنه بود. یک پاکت شامل صد و شصت منات روسی که به حساب نود و شش تومان باشد با چهار تومان اسکناس که مجموعا صد تومان می‌شود از جانب شاهزاده آورد با یک مکتوب که عین ان را اینجا  نقل می‌کنم و آن اینست:

«جناب ذکاءالملک- انشاءالله احوال شما خوب است. با اینکه من عشق تمامی به تحریرات جناب شما دارم و روزنامه مقدسه تربیت را یک نمره رد نمی‌دهم و فقط در این مملکت همین روزنامه را قابل توجه می‌دانم، اتفاقا یکی از نمره‌هایی که اشاره از من کرده بودید غفلت کرده نخوانده بودم تا در این اوقات که می‌خواستم شب را صبح کرده باشم ولی نه به بطالت این نمره به دست آمده مشغول خواندن شدم. تعریفی که از من و مرا به صفت متصف فرموده بودید الحق خجالت کشیدم. به علت اینکه خود را قابل این تمجید ندیدم و اگر من تعریفی و تمجیدی از جناب عالی کرده‌ام شهدالله از روی انصاف و حقیقت بوده. تا به حال تملق و اغراق نگفته و نخواهد گفت. از زمان سعدی علیه‌الرحمه به بعد احدی در انشا دارای این مقام نشده. بینی و بین‌الله وجود شما یادگار گذشتگان و افتخار باقی‌ماندگان است.

بالجمله از جنابعالی خیلی امتنان دارم اما قدری هم ناراضی هستم به علت اینکه در مدت این 9 سال که ما به طهران آمده فقط یک مرتبه شما را در منزل خود دیده‌ام. صحبت مثل شما دبیر دانشمند برای من جوان نوآموز غنیمت و بو قول شیخ (…ناخوانا) انشاءالله به تلافی مافات کوشیده… مرا محفوظ خواهید کرد. با کمال خجلت مختصر هدیه برای جنابعالی فرستادم. از قبول آن مرا ممنون نمایید.»
 

فروغی درباره این نامه می‌نویسد: «الحق از یک شاهزاده ایرانی این قسم چیز نوشتن و رفتار تازگی دارد و شایسته شاهزاده فرنگی است. از خط و سبک انشا و مسامحه‌هایی که در بعضی جاهای آن شده معلوم می‌شود که خط خود شاهزاده است. باری آقا از این کاغذ خیلی بیشتر از آن صد تومان ممنون شدند. با اینکه پول هم خیلی لازم بود، بخصوص که مدتی بود وعده کرده بودند صد تومان به سید مرتضی چاپچی بدهند و داده نشده بود و همین صدتومان را فورا دادند ممنون شدند، منات‌ها، آن‌قدر هم قدری کسر داشت قریب پنج تومان روی آن گذاشتند.»

وظیفه هر ایرانی است که با شاهنامه مانوس شود

فروغی از جمله پیشروان ساده‌نویسی در ایران است. او آنچنان که حرف می‌زد می‌نوشت و نوشته‌هایش خصلت زبان مردم را دارد. از کاربرد لغات بیگانه پرهیز می‌کرد و مطالب را در عین استحکام و فصاحت به‌گونه‌ای می‌نگاشت که همگان بتوانند از آن بهره‌مند شوند.

او درباره شاهنامه فردوسی می‌نویسد: «شاهنامه فردوسی هم از حیث کمیت هم از جهت کیفیت، بزرگترین اثر ادبیات و نظم فارسی است. بلکه می‌توان گفت که یکی از شاهکارهای ادبی جهان است. نخستین منت بزرگی که فردوسی بر ما دارد، احیا و ابقای تاریخ ملی ماست. هرچند این تاریخ را فردوسی جمع‌آوری نکرده و عمل او تنها این بوده است که کتابی را که پیش از او فراهم آمده بود به نظم آورده ولیکن همین نکته کافی است که او را زنده کننده آثار گذشته ایرانیان به‌شمار آورد. چنانکه خود او این نکته را متوجه بوده و فرموده است: “عجم زنده کردم بدین پارسی”.

«ذوق سلیم و هوش سرشار تو تصدیق خواهد کرد که اگر فردوسی شاهنامه را نظم نکرده بود، به احتمال قوی این روایات را هم سیل حوادث عظیم پی در پی که بر مملکت ستم دیده ما روی آورده است، برده و آن دفتر را شسته بود. چنان که بسیاری از کتب فارسی و عربی را از میان برده و یادگارهای بسیار از نیاکان ما را مفقود ساخته است. البته می‌دانی که شاهنامه فردوسی از بدو امر در نزد فارسی‌زبانان چنان دلچسب واقع شده که عموما فریفته آن گردیده‌اند. هرکسی خواندن می‌توانست، شاهنامه می‌خواند و کسی که خواندن نمی‌دانست در مجالس شاهنامه‌خوانی برای شنیدن و تمتع یافتن از آن حاضر می‌شد. کمتر ایرانی‌ای بود که آن داستان‌ها را نداند و اشعار شاهنامه را از برنخواند. به عقیده من وظیفه هر ایرانی است که اولا خود با شاهنامه مانوس شود، ثانیا ابنای وطن را به مؤانست این کتاب ترغیب نماید و اسباب آن را فراهم آورد.»
 
زندگی‌نامه فروغی در یک نگاه
 
محمدعلی فروغی سال 1256 در خانواده‌ای اهل ادب و تجارت پیشه به دنیا آمد. فروغی تحصیلات خود را در پنج سالگی نزد پدر خود شروع کرد و به مدت هفت سال صرف آموزش زبان‌های فارسی، عربی و فرانسه کرد و علوم جدید چون ریاضیات، فیزیک، شیمی و طبیعیات را نیز آموخت. او در سال 1310 قمری برای ادامه تحصیل وارد مدرسه دارالفنون شد و در آنجا ادبیات، فلسفه و طب را آموخت. در 1312 به خدمت دولتی وارد و به استخدام وزارت انطباعات درآمد همزمان در سمت معلمی در مدارس علمیه و دارالفنون به تدریس نیز اشتغال داشت. فروغی در سال 1314 با تاسیس هفته نامه «تربیت» توسط پدرش، به‌عنوان سردبیر، مترجم و نویسنده در آنجا مشغول به کار شد. در سال 1317 به دنبال تاسیس مدرسه علوم سیاسی، فروغی کتاب‌های «ثروت ملل» و «تاریخ ملل مشرق زمین» را ترجمه و تدریس تاریخ و ادبیات را به عهده گرفت؛ با شکل‌گیری مشروطیت و تشکیل اولین مجلس قانون‌گذاری، فروغی از طرف صنیع‌الدوله به امور دبیرخانه مجلس تعیین شد.

وی در انتخابات دوره دوم مجلس فروغی از تهران به وکالت برگزیده شد و در سال 1328 به ریاست مجلس شورای ملی انتخاب شد. او در عین حال سمت معلمی احمدشاه را برعهده داشت. در سال 1329 فروغی از ریاست مجلس کناره گرفت و در کابینه صمصام‌السلطنه وزارت مالیه را برعهده گرفت. با ترمیم دولت به وزارت عدلیه رفت و در این سمت قانون اصول محاکمات حقوقی را به اجرا درآورد. فروغی باز در دوره سوم مجلس به نمایندگی انتخاب شد و با تاسیس دیوان عالی به ریاست آن برگزیده شد. با شروع جنگ جهانی اول فروغی که از وکالت مجلس استعفا داده بود در کابینه مستوفی‌الممالک به وزارت عدلیه انتخاب و در کابینه مشیرالدوله پیرنیا هم متصدی آن وزارتخانه شد.  فروغی در سال 1298 شمسی در هیات نمایندگی ایران به کنفرانس صلح پاریس رفت و با همراهان خود به طرح دعوای حقوقی و مالی ایران از خسارات جنگ جهانی اول پرداخت. فروغی در مدت اقامت خود در اروپا چندین سخنرانی در محافل فرهنگی برای شناساندن میراث فرهنگی ایران ایراد کرد و مدتی به ریاست جامعه ملل نیز انتخاب شد.

فروغی پس از بازگشت به ایران فعالیت‌های اجرایی و سیاسی همچون حضور در وزارت امور خارجه در کابینه مستوفی‌الممالک، وزارت مالیه در کابینه پیرنیا، وزارت خارجه و مالیه در کابینه‌های سردار سپه  انجام داد. با تصویب خلع قاجاریه از سلطنت و حکومت موقت سردار سپه، فروغی عهده‌دار کفالت ریاست وزرا شد و با تاسیس مجلس موسسان و اصلاح چند اصل از متمم قانون اساسی، در آن سمت تغییر سلطنت را از قاجاریه به پهلوی به انجام رساند. با انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی، فروغی به عنوان اولین نخست وزیر در دوره پهلوی، مراسم تاج گذاری رضاشاه را در اولین قدم برگزار کرد. در دومین دوره نخست وزیری او، کشف حجاب اجباری یکی از جنجال‌برانگیزترین رویدادهایی بود که به وقوع پیوست. فروغی از مدت‌ها قبل با آتاتورک آشنایی داشت و به اصرار او، رضاشاه سفری به ترکیه داشت و این وقایع، به دنبال این سفر رضاشاه انجام شد.
 
بعد از این که میان فروغی و رضاشاه اختلافاتی افتاد، فروغی فعالیت سیاسی را رها کرد و به کارهای علمی پرداخت، تا این که سرانجام در جریان جنگ جهانی دوم، در شهریور ۱۳۲۰ ایران توسط متفقین اشغال شد. این باعث شد تا مجدداً از فروغی برای قبول نخست وزیری دعوت کنند و از پس از گذشت چند سال، دوباره به سیاست بازگشت. از مهم‌ترین اقدامات او در سومین دوره نخست وزیری، استعفای رضاشاه از سلطنت بود. متن استعفای رضاشاه، توسط فروغی نوشته شد و به امضای شاه رسید و سلطنت به محمدرضا پهلوی انتقال یافت. فروغی اولین نخست وزیر در دوره محمدرضاشاه نیز شد. با برکناری رضاشاه، ایران به جمع حامیان متفقین پیوست خطرات احتمالی جنگ میان ایران و متفقین، مانند تجزیه ایران توسط متفقین، پایان یافت. سرانجام فروغی ۵ آذر ۱۳۲۱ درگذشت.

سیاست‌مداری که نخستین کتاب علم اقتصاد ایران را تالیف کرد/ دیدگاه فروغی درباره شاهنامه فردوسی

ارادت سیاستمدار عصر پهلوی به سعدی/ اقبال ناشران به قلم ادیبانه ذکاء‌الملک

Published by:

ارادت سیاستمدار عصر پهلوی به سعدی/ اقبال ناشران به قلم ادیبانه ذکاء‌الملک

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، امروز پنجم آذرماه برابر با سالروز درگذشت محمدعلی فروغی ملقب به ذکاءالملک است. فردی که روشن‌فکر، مترجم، ادیب و سخن‌شناس، فلسفه‌نگار، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار، دیپلمات، نماینده مجلس، وزیر و نخست‌وزیر ایران بود. نگاهی به این عناوینی که فروغی با خود یدک می‌کشد حاکی از این است که با چهره‌ای فرهیخته مواجه هستیم؛ سیاستمداری که پررنگی وی در این عرصه موجب شده که چهره چند بُعدی وی چندان دیده نشود. حتی گاه کارنامه سیاسی‌ باعث به حاشیه راندن خدمات فرهنگی‌اش شده و فروغی را برای نسل امروز به چهره‌ای کمتر شناخته شده تبدیل کند.

با همه این تعابیر و داوری‌های نسنجیده‌ای که از رویکرد آخرین نخست‌وزیر پهلوی در تاریخ‌های تالیف شده، امروز وجود دارد، باید گفت مرور یادداشت‌ها و دست‌نوشته‌های فروغی حاکی از ایران دوستی این سیاستمدار است. با این حال انتشار مکرر آثار ادبی وی نشان از اقبال جامعه به قلم ادیبانه وی دارد.

مرور آثار وی در این فهرست که از سال 57 تا به امروز بر اساس اطلاعات مندرج در سایت خانه کتاب با کلیدواژه فروغی به دست آمده حاکی از این است که ناشران مختلفی آثار ادبی وی را منتشر کردند. ضمن اینکه کتاب‌هایی نیز درباره منش و رویکرد سیاسی وی نیز به نگارش درآمده است. با این حال باید گفت تا زمانی که جامعه ما سعدی، خیام و باباطاهر می‌خواند، محمدعلی فروغی زنده است.

کتابشناسی محمدعلی فروغی

 • گلستان سعدی: به تصحیح محمدعلی فروغی
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ به‌اهتمام:کاظم عابدینی‌مطلق ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – مصطفی – 192 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 2 سال 1395 – 1000 نسخه – 150000 ريال

• بوستان سعدی: به تصحیح محمدعلی فروغی
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ به‌اهتمام:کاظم عابدینی‌مطلق ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – مصطفی – 216 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 2 سال 1395 – 1000 نسخه – 160000 ريال

• کلیات سعدی: براساس نسخه‌ی محمدعلی فروغی
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی ؛ ويراستار:کاظم عابدینی‌مطلق – مصطفی – 1048 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 2 سال 1395 – 1000 نسخه – 600000 ريال
       
• نصیحت الملوک: براساس نسخه تصحیح شده محمدعلی فروغی
مصحح:مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ شهاب‌الدین طباطبایی – چاپ و نشر نظر – 64 صفحه – جیبی (شومیز) – چاپ 1 سال 1395 – 1800 نسخه – 45000 ريال

• گلچین رباعیات خیام: برگرفته از نسخه محمدعلی فروغی
به‌اهتمام:غلامرضا بهرام‌پور – سخنور توس – 176 صفحه – جیبی (شومیز) – چاپ 1 سال 1395 – 3000 نسخه

• گلستان سعدی (از روی نسخه تصحیح شده محمدعلی فروغی)
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – به‌نشر انتشارات ‌آستان‌قدس ‌رضوی – 290 صفحه – جیبی (گالینگور) – چاپ 8 سال 1395 – 1000 نسخه – 100000 ريال
      
• نامه‌های محمد قزوینی به محمدعلی فروغی و عباس اقبال‌آشتیانی (به انضمام نامه فروغی به قزوینی در باب تالیف تاریخی برای ایران)
مقدمه:احمد مهدوی‌دامغانی ؛ به‌اهتمام:ایرج افشار ؛ به‌اهتمام:نادر مطلبی‌کاشانی – طهوری – 176 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 1 سال 1395 – 1100 نسخه – 200000 ريال

• گلستان و بوستان سعدی مطابق نسخه تصحیح محمدعلی فروغی
شاعر:مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی ؛ به‌اهتمام:حمیدرضا مجدآبادی – پروان – 626 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 5 سال 1395 – 1000 نسخه
 
• یادداشت‌های روزانه محمدعلی فروغی از سفر کنفرانس صلح پاریس: دسامبر 1918 – اوت 1920
به‌اهتمام:محمد افشین‌وفایی ؛ به‌اهتمام:پژمان فیروزبخش – سخن – 680 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 5 سال 1394 – 1100 نسخه – 650000 ريال

• بازیگران عصر طلائی: مدرس، داور، تیمورتاش، آیرم، امیر طهماسبی، علی دشتی، محمدعلی فروغی و علی سهیلی
ابراهیم خواجه‌نوری – جاویدان،بدرقه جاویدان – 626 صفحه – وزیری (شومیز) – چاپ 1 سال 1394 – 300 نسخه – 250000 ريال

• قصاید سعدی: رباعیات، ترجیعات، مفردات براساس نسخه‌ی محمدعلی فروغی
شاعر:مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – آلبوم – 332 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 2 سال 1394 – 500 نسخه – 75000 ريال
 
• زندگی و زمانه محمدعلی فروغی
احمد واردی ؛ مترجم:عبدالحسین آذرنگ – نامک – 246 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 2 سال 1394 – 1000 نسخه – 125000 ريال
 
• کم‌خوانده‌های سعدی: بر اساس تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی و مقابله با دو نسخه معتبر دیگر
مصحح:بهاء‌الدین خرمشاهی – دوستان – 280 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 1 سال 1393 – 1650 نسخه
 
• دوبیتی‌های باباطاهر: بر اساس نسخه محمدعلی فروغی
شاعر: باباطاهر ؛ ويراستار:کاظم عابدینی‌مطلق ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – آسمان علم – 148 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 6 سال 1393 – 2000 نسخه – 120000 ريال
 
 • رباعیات خیام با تصحیح، مقدمه و حواشی محمدعلی فروغی و قاسم غنی همراه با ترجمه انگلیسی فیتز جرالد
مصحح:محمدعلی فروغی ؛ مصحح:قاسم غنی ؛ ويراستار:بهاء‌الدین خرمشاهی – ناهید – 308 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 6 سال 1391 – 3300 نسخه
 
• سیاست‌نامه ذکاء‌الملک: مقاله‌‌ها، نامه‌ها، و سخنرانیهای سیاسی محمدعلی فروغی
محمدعلی فروغی ؛ به‌اهتمام:ایرج افشار ؛ به‌اهتمام:هرمز همایون‌پور – کتاب روشن – 364 صفحه – وزیری (شومیز) – چاپ 2 سال 1390 – 1100 نسخه – 90000 ريال
 
• یادداشتهای روزانه از محمدعلی فروغی (26 شوال 1321 – 28 ربیع‌الاول 1322 قمری)
به‌اهتمام:ایرج افشار – علم – 504 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 1 سال 1390 – 2000 نسخه – 145000 ريال
 
• یادداشت‌های روزانه از محمدعلی فروغی
گردآورنده:ایرج افشار – مجلس شورای اسلامی، کتابخانه موزه و مرکز اسناد – 518 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 1 سال 1388 – 1000 نسخه – 60000 ريال – 9 -08-5594-600-
 
• مقالات فروغی
محمدعلی ذکاء‌الملک ؛ به‌اهتمام:محسن باقرزاده – توس – 394 صفحه – (در2جلد ) – جلد 1 – وزیری (گالینگور) – چاپ 3 سال 1387 – 2000 نسخه

• مقالات فروغی
محمدعلی ذکاء‌الملک ؛ به‌اهتمام:محسن باقرزاده – توس – 482 صفحه – (در2جلد ) – جلد 2 – وزیری (گالینگور) – چاپ 2 سال 1387 – 2000 نسخه
 
• بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست
محمود طلوعی – نشر علم – 660 صفحه – (در2جلد ) – جلد 2 – وزیری (گالینگور) – چاپ 6 سال 1387 – 1650 نسخه

• بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست
محمود طلوعی – نشر علم – 602 صفحه – (در2جلد ) – جلد 1 – وزیری (گالینگور) – چاپ 6 سال 1387 – 1650 نسخه
 
• ریشه‌های تجدد: نمونه‌ی مدرسه‌ی علوم سیاسی و رساله‌ی حقوق اساسی اثر محمدعلی فروغی و …
چنگیز پهلوان – نشر قطره – 360 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 1 سال 1383 – 1650 نسخه – 30000 ريال
 
• از پندار تا یقین: مروری بر خیام هدایت، ذکاء ‌الملک فروغی و دشتی
دانشفر همدانی – مفتون – 88 صفحه – وزیری (شومیز) – چاپ 1 سال 1376 – 3000 نسخه
 
• زندگی سیاسی محمدعلی فروغی
جعفر مهدی‌نیا – پانوس – 800 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 1 سال 1372 – 3300 نسخه – 7900 ريال
 
• ذکاء‌الملک فروغی و شهریور 1320
باقر عاملی – علمی،سخن – 343 صفحه – چاپ 1 سال 1368 – 4000 نسخه – 2400 ريال –

ارادت سیاستمدار عصر پهلوی به سعدی/ اقبال ناشران به قلم ادیبانه ذکاء‌الملک

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، امروز پنجم آذرماه برابر با سالروز درگذشت محمدعلی فروغی ملقب به ذکاءالملک است. فردی که روشن‌فکر، مترجم، ادیب و سخن‌شناس، فلسفه‌نگار، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار، دیپلمات، نماینده مجلس، وزیر و نخست‌وزیر ایران بود. نگاهی به این عناوینی که فروغی با خود یدک می‌کشد حاکی از این است که با چهره‌ای فرهیخته مواجه هستیم؛ سیاستمداری که پررنگی وی در این عرصه موجب شده که چهره چند بُعدی وی چندان دیده نشود. حتی گاه کارنامه سیاسی‌ باعث به حاشیه راندن خدمات فرهنگی‌اش شده و فروغی را برای نسل امروز به چهره‌ای کمتر شناخته شده تبدیل کند.

با همه این تعابیر و داوری‌های نسنجیده‌ای که از رویکرد آخرین نخست‌وزیر پهلوی در تاریخ‌های تالیف شده، امروز وجود دارد، باید گفت مرور یادداشت‌ها و دست‌نوشته‌های فروغی حاکی از ایران دوستی این سیاستمدار است. با این حال انتشار مکرر آثار ادبی وی نشان از اقبال جامعه به قلم ادیبانه وی دارد.

مرور آثار وی در این فهرست که از سال 57 تا به امروز بر اساس اطلاعات مندرج در سایت خانه کتاب با کلیدواژه فروغی به دست آمده حاکی از این است که ناشران مختلفی آثار ادبی وی را منتشر کردند. ضمن اینکه کتاب‌هایی نیز درباره منش و رویکرد سیاسی وی نیز به نگارش درآمده است. با این حال باید گفت تا زمانی که جامعه ما سعدی، خیام و باباطاهر می‌خواند، محمدعلی فروغی زنده است.

کتابشناسی محمدعلی فروغی

 • گلستان سعدی: به تصحیح محمدعلی فروغی
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ به‌اهتمام:کاظم عابدینی‌مطلق ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – مصطفی – 192 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 2 سال 1395 – 1000 نسخه – 150000 ريال

• بوستان سعدی: به تصحیح محمدعلی فروغی
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ به‌اهتمام:کاظم عابدینی‌مطلق ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – مصطفی – 216 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 2 سال 1395 – 1000 نسخه – 160000 ريال

• کلیات سعدی: براساس نسخه‌ی محمدعلی فروغی
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی ؛ ويراستار:کاظم عابدینی‌مطلق – مصطفی – 1048 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 2 سال 1395 – 1000 نسخه – 600000 ريال
       
• نصیحت الملوک: براساس نسخه تصحیح شده محمدعلی فروغی
مصحح:مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ شهاب‌الدین طباطبایی – چاپ و نشر نظر – 64 صفحه – جیبی (شومیز) – چاپ 1 سال 1395 – 1800 نسخه – 45000 ريال

• گلچین رباعیات خیام: برگرفته از نسخه محمدعلی فروغی
به‌اهتمام:غلامرضا بهرام‌پور – سخنور توس – 176 صفحه – جیبی (شومیز) – چاپ 1 سال 1395 – 3000 نسخه

• گلستان سعدی (از روی نسخه تصحیح شده محمدعلی فروغی)
مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – به‌نشر انتشارات ‌آستان‌قدس ‌رضوی – 290 صفحه – جیبی (گالینگور) – چاپ 8 سال 1395 – 1000 نسخه – 100000 ريال
      
• نامه‌های محمد قزوینی به محمدعلی فروغی و عباس اقبال‌آشتیانی (به انضمام نامه فروغی به قزوینی در باب تالیف تاریخی برای ایران)
مقدمه:احمد مهدوی‌دامغانی ؛ به‌اهتمام:ایرج افشار ؛ به‌اهتمام:نادر مطلبی‌کاشانی – طهوری – 176 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 1 سال 1395 – 1100 نسخه – 200000 ريال

• گلستان و بوستان سعدی مطابق نسخه تصحیح محمدعلی فروغی
شاعر:مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی ؛ به‌اهتمام:حمیدرضا مجدآبادی – پروان – 626 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 5 سال 1395 – 1000 نسخه
 
• یادداشت‌های روزانه محمدعلی فروغی از سفر کنفرانس صلح پاریس: دسامبر 1918 – اوت 1920
به‌اهتمام:محمد افشین‌وفایی ؛ به‌اهتمام:پژمان فیروزبخش – سخن – 680 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 5 سال 1394 – 1100 نسخه – 650000 ريال

• بازیگران عصر طلائی: مدرس، داور، تیمورتاش، آیرم، امیر طهماسبی، علی دشتی، محمدعلی فروغی و علی سهیلی
ابراهیم خواجه‌نوری – جاویدان،بدرقه جاویدان – 626 صفحه – وزیری (شومیز) – چاپ 1 سال 1394 – 300 نسخه – 250000 ريال

• قصاید سعدی: رباعیات، ترجیعات، مفردات براساس نسخه‌ی محمدعلی فروغی
شاعر:مصلح‌بن‌عبدالله سعدی ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – آلبوم – 332 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 2 سال 1394 – 500 نسخه – 75000 ريال
 
• زندگی و زمانه محمدعلی فروغی
احمد واردی ؛ مترجم:عبدالحسین آذرنگ – نامک – 246 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 2 سال 1394 – 1000 نسخه – 125000 ريال
 
• کم‌خوانده‌های سعدی: بر اساس تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی و مقابله با دو نسخه معتبر دیگر
مصحح:بهاء‌الدین خرمشاهی – دوستان – 280 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 1 سال 1393 – 1650 نسخه
 
• دوبیتی‌های باباطاهر: بر اساس نسخه محمدعلی فروغی
شاعر: باباطاهر ؛ ويراستار:کاظم عابدینی‌مطلق ؛ مصحح:محمدعلی فروغی – آسمان علم – 148 صفحه – وزیری (سلفون) – چاپ 6 سال 1393 – 2000 نسخه – 120000 ريال
 
 • رباعیات خیام با تصحیح، مقدمه و حواشی محمدعلی فروغی و قاسم غنی همراه با ترجمه انگلیسی فیتز جرالد
مصحح:محمدعلی فروغی ؛ مصحح:قاسم غنی ؛ ويراستار:بهاء‌الدین خرمشاهی – ناهید – 308 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 6 سال 1391 – 3300 نسخه
 
• سیاست‌نامه ذکاء‌الملک: مقاله‌‌ها، نامه‌ها، و سخنرانیهای سیاسی محمدعلی فروغی
محمدعلی فروغی ؛ به‌اهتمام:ایرج افشار ؛ به‌اهتمام:هرمز همایون‌پور – کتاب روشن – 364 صفحه – وزیری (شومیز) – چاپ 2 سال 1390 – 1100 نسخه – 90000 ريال
 
• یادداشتهای روزانه از محمدعلی فروغی (26 شوال 1321 – 28 ربیع‌الاول 1322 قمری)
به‌اهتمام:ایرج افشار – علم – 504 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 1 سال 1390 – 2000 نسخه – 145000 ريال
 
• یادداشت‌های روزانه از محمدعلی فروغی
گردآورنده:ایرج افشار – مجلس شورای اسلامی، کتابخانه موزه و مرکز اسناد – 518 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 1 سال 1388 – 1000 نسخه – 60000 ريال – 9 -08-5594-600-
 
• مقالات فروغی
محمدعلی ذکاء‌الملک ؛ به‌اهتمام:محسن باقرزاده – توس – 394 صفحه – (در2جلد ) – جلد 1 – وزیری (گالینگور) – چاپ 3 سال 1387 – 2000 نسخه

• مقالات فروغی
محمدعلی ذکاء‌الملک ؛ به‌اهتمام:محسن باقرزاده – توس – 482 صفحه – (در2جلد ) – جلد 2 – وزیری (گالینگور) – چاپ 2 سال 1387 – 2000 نسخه
 
• بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست
محمود طلوعی – نشر علم – 660 صفحه – (در2جلد ) – جلد 2 – وزیری (گالینگور) – چاپ 6 سال 1387 – 1650 نسخه

• بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست
محمود طلوعی – نشر علم – 602 صفحه – (در2جلد ) – جلد 1 – وزیری (گالینگور) – چاپ 6 سال 1387 – 1650 نسخه
 
• ریشه‌های تجدد: نمونه‌ی مدرسه‌ی علوم سیاسی و رساله‌ی حقوق اساسی اثر محمدعلی فروغی و …
چنگیز پهلوان – نشر قطره – 360 صفحه – رقعی (شومیز) – چاپ 1 سال 1383 – 1650 نسخه – 30000 ريال
 
• از پندار تا یقین: مروری بر خیام هدایت، ذکاء ‌الملک فروغی و دشتی
دانشفر همدانی – مفتون – 88 صفحه – وزیری (شومیز) – چاپ 1 سال 1376 – 3000 نسخه
 
• زندگی سیاسی محمدعلی فروغی
جعفر مهدی‌نیا – پانوس – 800 صفحه – وزیری (گالینگور) – چاپ 1 سال 1372 – 3300 نسخه – 7900 ريال
 
• ذکاء‌الملک فروغی و شهریور 1320
باقر عاملی – علمی،سخن – 343 صفحه – چاپ 1 سال 1368 – 4000 نسخه – 2400 ريال –

ارادت سیاستمدار عصر پهلوی به سعدی/ اقبال ناشران به قلم ادیبانه ذکاء‌الملک

نام‌های سیاست

Published by:

نام‌های سیاست

قتی زمان تفکر درباره‌ی سیاست فرا می‌رسد (و چگونه می‌توان بدون تفکر درباره‌ی سیاست، دست به کنش سیاسی زد؟)، به گمانم، نمی‌توان کاری از پیش برد مگر با توسل به دست‌کم سه مفهوم متمایز که به شیوه‌ای مسأله‌دار به یکدیگر مرتبط‌اند. این دیالکتیک (و این بی‌شک یک دیالکتیک است، حتی اگر واجد هیچ‌گونه سنتز نهایی نباشد) تنها نمونه‌ی قابل تصور نیست. نام‌ها و نگاره‌هایی که این دیالکتیک بدان‌ها ارجاع می‌دهد می‌توانند به شکلی متفاوت نیز مطرح شوند. این مفاهیم مقدماتی‌اند، و غالباً فقط برخی تفاوت‌های خاص را مشخص می‌سازند. اما به نظر من خودِ این اصل گریزناپذیر است.
تلاش خواهم کرد این مفاهیم را از منظری منطقی و هم‌چنین اخلاقی مشخص سازم، و در مناسبت‌های گوناگون به صورت‌بندی‌های نمونه‌وار اشاره کرده، و طرح کلی برخی از مسائل برخاسته از دلِ این مفاهیم را ‌ترسیم کنم. نخستین مفهوم را خودآیینیِ سیاست خواهم نامید، و آن‌را به فیگور یا نگاره‌ی اخلاقیِ رهایی وصل خواهم کرد. در مقابل، دومین مفهوم را دگرآیینیِ سیاست، یا سیاست مرتبط به شرایط ساختاری و مقطعی، نام خواهم نهاد، و آن‌را به نگاره‌های دگرگونی متصل خواهم ساخت (و چنان‌که خواهیم دید، این نگاره‌ها خود متکثرند). در ادامه‌ی کار ضروری خواهد بود تا ــ بر اساس برخی معضلات (aporia) مربوط به مفهوم دوم، هم‌چنین، به‌مثابه‌ی نگاره‌ای به سهم خود جدید ــ مفهومی را معرفی کنیم که آن‌را دگرآیینیِ دگرآیینی خواهم نامید، زیرا نشان خواهم داد که شرایطی که هر نوع سیاستِ خاصی بدان معطوف است، هیچ‌گاه نوعی وهله‌ی آخر نخواهد بود: درست بر عکس، آن‌چه آن را تعیین‌کننده می‌سازد، شیوه‌ای است که سوژه‌ها توسط این شرایط حمل می‌شوند و به نوبه‌ی خود آن را حمل می‌کنند. البته، سوژه‌ها همواره بر طبق هویتی که بر آنان تحمیل شده و یا هویتی که برای خود می‌آفرینند، عمل می‌کنند.

نام‌های سیاست

(image)
قتی زمان تفکر درباره‌ی سیاست فرا می‌رسد (و چگونه می‌توان بدون تفکر درباره‌ی سیاست، دست به کنش سیاسی زد؟)، به گمانم، نمی‌توان کاری از پیش برد مگر با توسل به دست‌کم سه مفهوم متمایز که به شیوه‌ای مسأله‌دار به یکدیگر مرتبط‌اند. این دیالکتیک (و این بی‌شک یک دیالکتیک است، حتی اگر واجد هیچ‌گونه سنتز نهایی نباشد) تنها نمونه‌ی قابل تصور نیست. نام‌ها و نگاره‌هایی که این دیالکتیک بدان‌ها ارجاع می‌دهد می‌توانند به شکلی متفاوت نیز مطرح شوند. این مفاهیم مقدماتی‌اند، و غالباً فقط برخی تفاوت‌های خاص را مشخص می‌سازند. اما به نظر من خودِ این اصل گریزناپذیر است.
تلاش خواهم کرد این مفاهیم را از منظری منطقی و هم‌چنین اخلاقی مشخص سازم، و در مناسبت‌های گوناگون به صورت‌بندی‌های نمونه‌وار اشاره کرده، و طرح کلی برخی از مسائل برخاسته از دلِ این مفاهیم را ‌ترسیم کنم. نخستین مفهوم را خودآیینیِ سیاست خواهم نامید، و آن‌را به فیگور یا نگاره‌ی اخلاقیِ رهایی وصل خواهم کرد. در مقابل، دومین مفهوم را دگرآیینیِ سیاست، یا سیاست مرتبط به شرایط ساختاری و مقطعی، نام خواهم نهاد، و آن‌را به نگاره‌های دگرگونی متصل خواهم ساخت (و چنان‌که خواهیم دید، این نگاره‌ها خود متکثرند). در ادامه‌ی کار ضروری خواهد بود تا ــ بر اساس برخی معضلات (aporia) مربوط به مفهوم دوم، هم‌چنین، به‌مثابه‌ی نگاره‌ای به سهم خود جدید ــ مفهومی را معرفی کنیم که آن‌را دگرآیینیِ دگرآیینی خواهم نامید، زیرا نشان خواهم داد که شرایطی که هر نوع سیاستِ خاصی بدان معطوف است، هیچ‌گاه نوعی وهله‌ی آخر نخواهد بود: درست بر عکس، آن‌چه آن را تعیین‌کننده می‌سازد، شیوه‌ای است که سوژه‌ها توسط این شرایط حمل می‌شوند و به نوبه‌ی خود آن را حمل می‌کنند. البته، سوژه‌ها همواره بر طبق هویتی که بر آنان تحمیل شده و یا هویتی که برای خود می‌آفرینند، عمل می‌کنند.

نام‌های سیاست

دانلود بیتالک

عزت‌الله الوندی به اعضای شورای سیاستگذاری هفته کتاب اضافه شد

Published by:

عزت‌الله الوندی به اعضای شورای سیاستگذاری هفته کتاب اضافه شد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از ستاد خبری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، عزت‌الله الوندی، عضو هیات مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، به‌عنوان یکی دیگر از اعضای شورای سیاستگذاری هفته کتاب منصوب شد.

پیش از این حجت‌الاسلام والمسلمین سید طه هاشمی، همایون امیرزاده، علی‌اصغر سیدآبادی، محمود صلاحی، مناف یحیی‌پور، محمد اله‌یاری، مجید غلامی‌جلیسه، غلامرضا امیرخانی، محمدصادق رحمانیان، علیرضا برازش، منصور اعتصامی، ابوالحسن ریاضی، سعید پورعلی، مهدی علی‌اکبرزاده، فرهاد تیمورزاده، عیسی علیزاده و مهرناز خراسانچی، به‌عنوان اعضای شورای سیاست‌گذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران انتخاب شده‌ بودند.

بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران از ۲۴ آبان‌ماه الی ۱ آذر ۱۳۹۵ در سراسر کشور برگزار می‌شود.

عزت‌الله الوندی به اعضای شورای سیاستگذاری هفته کتاب اضافه شد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از ستاد خبری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، عزت‌الله الوندی، عضو هیات مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، به‌عنوان یکی دیگر از اعضای شورای سیاستگذاری هفته کتاب منصوب شد.

پیش از این حجت‌الاسلام والمسلمین سید طه هاشمی، همایون امیرزاده، علی‌اصغر سیدآبادی، محمود صلاحی، مناف یحیی‌پور، محمد اله‌یاری، مجید غلامی‌جلیسه، غلامرضا امیرخانی، محمدصادق رحمانیان، علیرضا برازش، منصور اعتصامی، ابوالحسن ریاضی، سعید پورعلی، مهدی علی‌اکبرزاده، فرهاد تیمورزاده، عیسی علیزاده و مهرناز خراسانچی، به‌عنوان اعضای شورای سیاست‌گذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران انتخاب شده‌ بودند.

بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران از ۲۴ آبان‌ماه الی ۱ آذر ۱۳۹۵ در سراسر کشور برگزار می‌شود.

عزت‌الله الوندی به اعضای شورای سیاستگذاری هفته کتاب اضافه شد

تلگرام نارنجی

​صالحی: محمدرضا رستمی از حرفه‌اش به‌عنوان ابزاری برای سیاست استفاده نکرد / رستمی کتابخوانی حرفه‌ای بود

Published by:

​صالحی: محمدرضا رستمی از حرفه‌اش به‌عنوان ابزاری برای سیاست استفاده نکرد / رستمی کتابخوانی حرفه‌ای بود

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) یادمان روزنامه‌نگار و نویسنده فقید محمدرضا رستمی، شامگاه چهارشنبه (12 آبان‌ماه 1395) در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد.
 
در این آیین روزنامه‌نگاران و شخصیت‌های فرهنگی و هنری همچون دکتر سیدعباس صالحی، دکتر حسین انتظامی، رضا کیانیان، علیرضا رستمی، سهیل محمودی، سید فرید قاسمی، محسن امیریوسفی، اسدالله امرایی، کیوان کثیریان، دکتر مجید رضاییان،  منصور ضابطیان، همسر زنده‌یاد رستمی، بانو الهه خسروی یگانه و یادگار او رها رستمی حضور داشتند.
 
در آغاز این برنامه علیرضا رستمی، برادر روان‌شاد محمدرضا رستمی گفت: به نیابت از پدر و مادرم از همه حاضران در این آیین سپاسگزاری می‌کنم. در طول همه این سال‌ها یک کوه پشتم بود که دیگر نیست. ای کاش این کنار هم بودن‌ها زمانی اتفاق بیافتد که زنده و پیش هم هستیم.
 
سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخشی از این آیین اظهار کرد: نام رضا رستمی ناخودآگاه با چند واژه متقارن است؛ کتاب، فرهنگ، روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و انسان بودن.
 
وی افزود: زنده‌یاد محمدرضا رستمی کتابخوانی حرفه‌ای بود. برای مدتی طولانی سردبیری کتاب هفته را به عهده داشت و در دوره اخیر ویژه‌نامه نمایشگاه کتاب در شهر آفتاب را مدیریت کرد و الحق کار خوبی تحویل داد.

صالحی با اشاره به فعالیت‌های مختلف هنری زنده‌یاد رستمی گفت: شعر، تئاتر، سینما، خوشنویسی، داستان‌نویسی و نقاشی از علاقه‌مندی‌های محمدرضا رستمی بود. این‌که انسان بتواند شاخه‌های مختلف فرهنگ را در کنار هم پیش ببرد و در برخی از آن‌ها از سطح متوسط، در بخشی از سطحی بالاتر و در تعدادی از آن‌ها از سطحی عمیق برخوردار باشد، کار هر کسی نیست. محمدرضا رستمی در برنامه‌ریزی فرهنگی و سیاستگذاری این حوزه ملاحظاتی داشت. به لحاظ روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و از منظر شاخص‌های حرفه‌ای سواد در روزگاری که بی‌سوادی و نیم‌سوادی بلای ژورنالسیم است، محمدرضا رستمی دقیق و منصف بود و از روزنامه‌نگاری به‌عنوان ابزاری برای سیاست استفاده نکرد.

حسین انتظامی، معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که در رسانه‌های متعددی با زنده‌یاد رستمی سابقه همکاری داشته نیز در بخشی از این آیین گفت: دقت و اخلاق حرفه‌ای، ویژگی رسانه‌ای و شخصیتی محمدرضا رستمی بود و من به‌عنوان یک همکار به تجربه سال‌ها کار در کنارش افتخار می‌کنم.
 
سهیل محمودی، شاعر کشورمان نیز در این برنامه با اشاره به علاقه‌مندی محمدرضا رستمی به شعر سعدی عنوان کرد: شعر فردوسی تراژیک، کلام خیام تلخ، سخن مولانا پرترنم و ترقص و اشعار حافظ رندانه‌اند. سعدی، شاعری اخلاقی است و توجه به مشخصه‌های اخلاق اجتماعی ویژگی است که رستمی را باید با آن معرفی کرد.
 
در بخش دیگری از این آیین، سیدفرید قاسمی از راه‌اندازی پویش «کتاب جای گل» از سوی برگزارکنندگان قدردانی کرد و با اشاره به ملزومات راه‌اندازی یک کتابخانه به‌غیر از کتاب نظیر کتاب‌بر، کتاب‌گیر، میز امانات، صندلی و رایانه پیشنهاد کرد که شماره حسابی اعلام شود تا علاقه‌مندان برای تجهیز کتابخانه‌ای که بناست با نام محمدرضا رستمی در شهر اسدآباد راه‌اندازی شود، کمک کنند.
وی افزود: در این دو هفته عزیزان و همکاران محمدرضا رستمی یادداشت‌های زیادی برایش نوشته‌اند؛ چه خوب است یک نفر این یادداشت‌ها را گردآوری کند تا در قالب یک یا دو یادنامه منتشر شود.
 
این روزنامه‌نگار باسابقه در ادامه سخنانش گفت: کاش یکی از دوستان هم برای انتشار گزیده‌ای از آثار روزنامه‌نگارانه و ادیبانه محمدرضا رستمی پیش‌قدم شود.
 
محسن امیریوسفی، فیلمساز کشورمان نیز در این آیین عنوان کرد: چه کسی رضا رستمی را کشت؟ یا در لحنی عافیت‌اندیشانه چه کسی رضا رستمی را از ما گرفت؟ بیکاری اجباری؟ آلودگی هوا یا قصور چنان اتفاقی که برای استاد عباس کیارستمی افتاد؟
 
وی در ادامه به یادداشتی که محمدرضا رستمی دو سال قبل در خبر آنلاین منتشر کرده بود و در آن پیرامون مک‌کارتیسم رسانه‌ای در ایران سخت گفته بود نیز اشاره کرد.
 
الهه خسروی یگانه، همسر روان‌شاد رستمی هم در ادامه دل‌نوشته‌ای را برای حاضران خواند و در آن به سختی‌ها، دردها و مشکلاتی که مرحوم رستمی سال‌ها با آن‌ها همراه بود و دغدغه آن‌ها را داشت اشاره کرد.
 
در پایان براساس آمار ارائه‌شده از سوی منصور ضابطیان که این اجرای این یادمان را به عهده داشت اعلام شد تاکنون ۶ هزار عنوان کتاب از ۳۶ ناشر از طریق پویش «کتاب جای گل» یک‌هزار جلد کتاب از سوی شخصیت‌های فرهنگی و سیاسی، ۲۵۰ جلد کتاب از طرف بانو الهه خسروی یگانه و دو هزار و 500 جلد کتاب توسط روزنامه‌نگاران حاضر در یادمان زنده‌یاد رستمی برای تأسیس و تجهیز کتابخانه‌ای در اسدآباد همدان با نام «محمدرضا رستمی» جمع‌آوری‌ شده است. از سوی دیگر علاقه‌مندان می‌توانند کتاب‌های خود را برای اهدا به این کتابخانه به خبرگزاری خبر آنلاین ارسال کنند.

​صالحی: محمدرضا رستمی از حرفه‌اش به‌عنوان ابزاری برای سیاست استفاده نکرد / رستمی کتابخوانی حرفه‌ای بود

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) یادمان روزنامه‌نگار و نویسنده فقید محمدرضا رستمی، شامگاه چهارشنبه (12 آبان‌ماه 1395) در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد.
 
در این آیین روزنامه‌نگاران و شخصیت‌های فرهنگی و هنری همچون دکتر سیدعباس صالحی، دکتر حسین انتظامی، رضا کیانیان، علیرضا رستمی، سهیل محمودی، سید فرید قاسمی، محسن امیریوسفی، اسدالله امرایی، کیوان کثیریان، دکتر مجید رضاییان،  منصور ضابطیان، همسر زنده‌یاد رستمی، بانو الهه خسروی یگانه و یادگار او رها رستمی حضور داشتند.
 
در آغاز این برنامه علیرضا رستمی، برادر روان‌شاد محمدرضا رستمی گفت: به نیابت از پدر و مادرم از همه حاضران در این آیین سپاسگزاری می‌کنم. در طول همه این سال‌ها یک کوه پشتم بود که دیگر نیست. ای کاش این کنار هم بودن‌ها زمانی اتفاق بیافتد که زنده و پیش هم هستیم.
 
سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخشی از این آیین اظهار کرد: نام رضا رستمی ناخودآگاه با چند واژه متقارن است؛ کتاب، فرهنگ، روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و انسان بودن.
 
وی افزود: زنده‌یاد محمدرضا رستمی کتابخوانی حرفه‌ای بود. برای مدتی طولانی سردبیری کتاب هفته را به عهده داشت و در دوره اخیر ویژه‌نامه نمایشگاه کتاب در شهر آفتاب را مدیریت کرد و الحق کار خوبی تحویل داد.

صالحی با اشاره به فعالیت‌های مختلف هنری زنده‌یاد رستمی گفت: شعر، تئاتر، سینما، خوشنویسی، داستان‌نویسی و نقاشی از علاقه‌مندی‌های محمدرضا رستمی بود. این‌که انسان بتواند شاخه‌های مختلف فرهنگ را در کنار هم پیش ببرد و در برخی از آن‌ها از سطح متوسط، در بخشی از سطحی بالاتر و در تعدادی از آن‌ها از سطحی عمیق برخوردار باشد، کار هر کسی نیست. محمدرضا رستمی در برنامه‌ریزی فرهنگی و سیاستگذاری این حوزه ملاحظاتی داشت. به لحاظ روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و از منظر شاخص‌های حرفه‌ای سواد در روزگاری که بی‌سوادی و نیم‌سوادی بلای ژورنالسیم است، محمدرضا رستمی دقیق و منصف بود و از روزنامه‌نگاری به‌عنوان ابزاری برای سیاست استفاده نکرد.

حسین انتظامی، معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که در رسانه‌های متعددی با زنده‌یاد رستمی سابقه همکاری داشته نیز در بخشی از این آیین گفت: دقت و اخلاق حرفه‌ای، ویژگی رسانه‌ای و شخصیتی محمدرضا رستمی بود و من به‌عنوان یک همکار به تجربه سال‌ها کار در کنارش افتخار می‌کنم.
 
سهیل محمودی، شاعر کشورمان نیز در این برنامه با اشاره به علاقه‌مندی محمدرضا رستمی به شعر سعدی عنوان کرد: شعر فردوسی تراژیک، کلام خیام تلخ، سخن مولانا پرترنم و ترقص و اشعار حافظ رندانه‌اند. سعدی، شاعری اخلاقی است و توجه به مشخصه‌های اخلاق اجتماعی ویژگی است که رستمی را باید با آن معرفی کرد.
 
در بخش دیگری از این آیین، سیدفرید قاسمی از راه‌اندازی پویش «کتاب جای گل» از سوی برگزارکنندگان قدردانی کرد و با اشاره به ملزومات راه‌اندازی یک کتابخانه به‌غیر از کتاب نظیر کتاب‌بر، کتاب‌گیر، میز امانات، صندلی و رایانه پیشنهاد کرد که شماره حسابی اعلام شود تا علاقه‌مندان برای تجهیز کتابخانه‌ای که بناست با نام محمدرضا رستمی در شهر اسدآباد راه‌اندازی شود، کمک کنند.
وی افزود: در این دو هفته عزیزان و همکاران محمدرضا رستمی یادداشت‌های زیادی برایش نوشته‌اند؛ چه خوب است یک نفر این یادداشت‌ها را گردآوری کند تا در قالب یک یا دو یادنامه منتشر شود.
 
این روزنامه‌نگار باسابقه در ادامه سخنانش گفت: کاش یکی از دوستان هم برای انتشار گزیده‌ای از آثار روزنامه‌نگارانه و ادیبانه محمدرضا رستمی پیش‌قدم شود.
 
محسن امیریوسفی، فیلمساز کشورمان نیز در این آیین عنوان کرد: چه کسی رضا رستمی را کشت؟ یا در لحنی عافیت‌اندیشانه چه کسی رضا رستمی را از ما گرفت؟ بیکاری اجباری؟ آلودگی هوا یا قصور چنان اتفاقی که برای استاد عباس کیارستمی افتاد؟
 
وی در ادامه به یادداشتی که محمدرضا رستمی دو سال قبل در خبر آنلاین منتشر کرده بود و در آن پیرامون مک‌کارتیسم رسانه‌ای در ایران سخت گفته بود نیز اشاره کرد.
 
الهه خسروی یگانه، همسر روان‌شاد رستمی هم در ادامه دل‌نوشته‌ای را برای حاضران خواند و در آن به سختی‌ها، دردها و مشکلاتی که مرحوم رستمی سال‌ها با آن‌ها همراه بود و دغدغه آن‌ها را داشت اشاره کرد.
 
در پایان براساس آمار ارائه‌شده از سوی منصور ضابطیان که این اجرای این یادمان را به عهده داشت اعلام شد تاکنون ۶ هزار عنوان کتاب از ۳۶ ناشر از طریق پویش «کتاب جای گل» یک‌هزار جلد کتاب از سوی شخصیت‌های فرهنگی و سیاسی، ۲۵۰ جلد کتاب از طرف بانو الهه خسروی یگانه و دو هزار و 500 جلد کتاب توسط روزنامه‌نگاران حاضر در یادمان زنده‌یاد رستمی برای تأسیس و تجهیز کتابخانه‌ای در اسدآباد همدان با نام «محمدرضا رستمی» جمع‌آوری‌ شده است. از سوی دیگر علاقه‌مندان می‌توانند کتاب‌های خود را برای اهدا به این کتابخانه به خبرگزاری خبر آنلاین ارسال کنند.

​صالحی: محمدرضا رستمی از حرفه‌اش به‌عنوان ابزاری برای سیاست استفاده نکرد / رستمی کتابخوانی حرفه‌ای بود

دانلود رایگان فیلم

ایرانداک «قدرت آینده‌نگاری علم و فناوری و اثرات آن در سیاستگذاری» را منتشر کرد

Published by:

ایرانداک «قدرت آینده‌نگاری علم و فناوری و اثرات آن در سیاستگذاری» را منتشر کرد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا) به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ايران، كتاب «قدرت آینده‌نگاری علم و فناوری و اثرات آن در سیاستگذاری» نوشته دکتر لیلا نامداریان و همکاری علیرضا حسن‌زاده با مشارکت انتشارات ایرانداک و نشر «چاپار» منتشر شده است.

کتاب در هفت فصل با عنوان‌های «پیش‌بینی تا آینده‌نگاری فناوری»، «چارچوب‌های عام آینده‌نگاری فناوری»، «تکنیک‌‌ها‌   و روش‌های آینده‌نگاری»، «آینده نگاری به‌عنوان ابزار هوشمندی راهبردی»، «ارزیابی اثرات آینده‌نگاری در سیاست­گذاری»، «اثرات سیاستی پروژه‌های آینده‌نگاری ایران»، و «اثرات سیاستی برنامه‌های آینده‌نگاری کشورهای جهان» برای سیاستگذاران آینده‌نگری تدوین شده است.

ایرانداک «قدرت آینده‌نگاری علم و فناوری و اثرات آن در سیاستگذاری» را منتشر کرد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا) به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ايران، كتاب «قدرت آینده‌نگاری علم و فناوری و اثرات آن در سیاستگذاری» نوشته دکتر لیلا نامداریان و همکاری علیرضا حسن‌زاده با مشارکت انتشارات ایرانداک و نشر «چاپار» منتشر شده است.

کتاب در هفت فصل با عنوان‌های «پیش‌بینی تا آینده‌نگاری فناوری»، «چارچوب‌های عام آینده‌نگاری فناوری»، «تکنیک‌‌ها‌   و روش‌های آینده‌نگاری»، «آینده نگاری به‌عنوان ابزار هوشمندی راهبردی»، «ارزیابی اثرات آینده‌نگاری در سیاست­گذاری»، «اثرات سیاستی پروژه‌های آینده‌نگاری ایران»، و «اثرات سیاستی برنامه‌های آینده‌نگاری کشورهای جهان» برای سیاستگذاران آینده‌نگری تدوین شده است.

ایرانداک «قدرت آینده‌نگاری علم و فناوری و اثرات آن در سیاستگذاری» را منتشر کرد

فیلم سریال آهنگ

نخستین نشست شورای سیاستگذاری هفته کتاب برگزار شد

Published by:

نخستین نشست شورای سیاستگذاری هفته کتاب برگزار شد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از ستاد خبری بیست و چهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب، یکشنبه دوم‌آبان، میزبان نخستین نشست شورای سیاستگذاری هفته کتاب بود که با حضور همایون امیرزاده، مشاور معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل خانه کتاب، علی‌اصغر سیدآبادی، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فرهاد تیمورزاده، مدیرمسئول انتشارات تیمورزاده و نماینده انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان و غلامرضا امیرخانی، معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی جهموری اسلامی ایران برگزار شد.

همچنین محمدصادق رحمانیان، مدیر رادیو فرهنگ، منصور اعتصامی، معاون فرهنگی سازمان تامین اجتماعی، مهدی علی‌اکبرزاده، مدیرکل فرهنگی و هنری اردوها و فضاهای پرورشی وزارت آموزش و پرورش، محمد اله‌یاری، معاون توسعه کتابخانه‌ها و کتابخوانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مناف یحیی‌پور، معاون تولید کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، محمود صلاحی، رئیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، سعید پورعلی، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی، عیسی علیزاده، مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران، مهرناز خراسانچی، رئیس کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد و محمد هرندی‌پور، مدیر ستاد خبری بیست و چهارمین هفته کتاب، از دیگر حاضران در این نشست بودند.

همایون امیرزاده، مشاور معاون فرهنگی وزیر ارشاد در این نشست با بیان این‌که دکتر سیدعباس صالحی، سرپرست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی علاقه خود را برای شرکت در برنا‌مه‌ریزی‌‌ها اعلام کرده، اما نتوانست در جلسه امروز حضور پیدا کند، اظهار کرد: امسال چارچوبی تعیین شد و در اختیار خانه کتاب قرار گرفت تا مبانی و سیاست‌های درنظر گرفته شده را با امکاناتی که در اختیار دارند اجرایی کنند. شورای سیاستگذاری، تمام شئونات فرهنگ کتاب و کتابخوانی را مدنظر قرار داده است، اگرچه مخاطبان مختلفی در این حوزه وجود دارند و امکان نظرخواهی از تمام آن‌ها وجود ندارد.

وی افزود: سیاست امسال این بود که جمعی کوچکتر با تاثیرگذاری بیشتر در سیاستگذاری این دوره داشته باشیم. وجود کتابخانه ملی، آموزرش و پرورش و سایر نهادها و سازمان‌ها که از نظر سازمانی احکام را پذیرفتند و امروز با ما هستند، نشان‌دهنده هم‌افزایی است که مدنظر دکتر صالحی بود و ارمغان‌آور این است که امسال هفته کتاب خوب و پررونقی داشته باشیم. امید است این سیاست‌ها با همکاری خانه کتاب و ستاد اجرایی و برنامه‌ریزی‌ عملی شود.

در ادامه مجید غلامی جلیسه از دائمی شدن ستاد هفته کتاب خبر داد و گفت: در پایان هفته کتاب سال گذشته اقدامات مختلفی برای هفته کتاب سال بعد انجام شد. در همان جلسه اول بود که دوستان خواهان ستاد دائمی هفته کتاب در خانه کتاب شدند. از آذرماه سال گذشته فعالیت‌های خود را شروع کردیم که جلسات متعددی در ساختمان معاونت و خانه کتاب داشتیم. از سال 94 این فعالیت‌ها آغاز شد و امروز حجم عمده فعالیت‌های هفته کتاب با همین رویکردها به انجام رسیده است.

وی ادامه داد: برای فعال‌سازی ستادهای هفته کتاب، نامه‌نگاری‌های زیادی صورت گرفت و با همه استانداری‌ها و شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط، ارتباط برقرار شد و آن‌ها برنامه‌های خود را ارسال کردند. ما فقط هماهنگ‌کننده هستیم و نمی‌توانیم که برنامه‌ها را مصوب کنیم، فقط در مواردی که می‌توانیم، به نهاد مربوطه کمک می‌کنیم تا بتواند فعالیت‌هایش را به بهترین شکل انجام دهد. با توجه به سیاست‌های کلان، از نمایندگان نهادها خواستاریم تا نقطه‌نظرهای خود را مطرح کرده و امکان کمک‌های خود را اعلام کنند.

در ادامه نشست، نماینده هر نهاد با قبول مسئولیت، ایده‌های جدیدی برای برگزاری هفته کتاب ارائه داد.

بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران همانند سال‌های گذشته، در هفته آخر آبان‌ماه برگزار می‌شود.
 

نخستین نشست شورای سیاستگذاری هفته کتاب برگزار شد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از ستاد خبری بیست و چهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب، یکشنبه دوم‌آبان، میزبان نخستین نشست شورای سیاستگذاری هفته کتاب بود که با حضور همایون امیرزاده، مشاور معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل خانه کتاب، علی‌اصغر سیدآبادی، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فرهاد تیمورزاده، مدیرمسئول انتشارات تیمورزاده و نماینده انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان و غلامرضا امیرخانی، معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی جهموری اسلامی ایران برگزار شد.

همچنین محمدصادق رحمانیان، مدیر رادیو فرهنگ، منصور اعتصامی، معاون فرهنگی سازمان تامین اجتماعی، مهدی علی‌اکبرزاده، مدیرکل فرهنگی و هنری اردوها و فضاهای پرورشی وزارت آموزش و پرورش، محمد اله‌یاری، معاون توسعه کتابخانه‌ها و کتابخوانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مناف یحیی‌پور، معاون تولید کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، محمود صلاحی، رئیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، سعید پورعلی، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی، عیسی علیزاده، مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران، مهرناز خراسانچی، رئیس کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد و محمد هرندی‌پور، مدیر ستاد خبری بیست و چهارمین هفته کتاب، از دیگر حاضران در این نشست بودند.

همایون امیرزاده، مشاور معاون فرهنگی وزیر ارشاد در این نشست با بیان این‌که دکتر سیدعباس صالحی، سرپرست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی علاقه خود را برای شرکت در برنا‌مه‌ریزی‌‌ها اعلام کرده، اما نتوانست در جلسه امروز حضور پیدا کند، اظهار کرد: امسال چارچوبی تعیین شد و در اختیار خانه کتاب قرار گرفت تا مبانی و سیاست‌های درنظر گرفته شده را با امکاناتی که در اختیار دارند اجرایی کنند. شورای سیاستگذاری، تمام شئونات فرهنگ کتاب و کتابخوانی را مدنظر قرار داده است، اگرچه مخاطبان مختلفی در این حوزه وجود دارند و امکان نظرخواهی از تمام آن‌ها وجود ندارد.

وی افزود: سیاست امسال این بود که جمعی کوچکتر با تاثیرگذاری بیشتر در سیاستگذاری این دوره داشته باشیم. وجود کتابخانه ملی، آموزرش و پرورش و سایر نهادها و سازمان‌ها که از نظر سازمانی احکام را پذیرفتند و امروز با ما هستند، نشان‌دهنده هم‌افزایی است که مدنظر دکتر صالحی بود و ارمغان‌آور این است که امسال هفته کتاب خوب و پررونقی داشته باشیم. امید است این سیاست‌ها با همکاری خانه کتاب و ستاد اجرایی و برنامه‌ریزی‌ عملی شود.

در ادامه مجید غلامی جلیسه از دائمی شدن ستاد هفته کتاب خبر داد و گفت: در پایان هفته کتاب سال گذشته اقدامات مختلفی برای هفته کتاب سال بعد انجام شد. در همان جلسه اول بود که دوستان خواهان ستاد دائمی هفته کتاب در خانه کتاب شدند. از آذرماه سال گذشته فعالیت‌های خود را شروع کردیم که جلسات متعددی در ساختمان معاونت و خانه کتاب داشتیم. از سال 94 این فعالیت‌ها آغاز شد و امروز حجم عمده فعالیت‌های هفته کتاب با همین رویکردها به انجام رسیده است.

وی ادامه داد: برای فعال‌سازی ستادهای هفته کتاب، نامه‌نگاری‌های زیادی صورت گرفت و با همه استانداری‌ها و شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط، ارتباط برقرار شد و آن‌ها برنامه‌های خود را ارسال کردند. ما فقط هماهنگ‌کننده هستیم و نمی‌توانیم که برنامه‌ها را مصوب کنیم، فقط در مواردی که می‌توانیم، به نهاد مربوطه کمک می‌کنیم تا بتواند فعالیت‌هایش را به بهترین شکل انجام دهد. با توجه به سیاست‌های کلان، از نمایندگان نهادها خواستاریم تا نقطه‌نظرهای خود را مطرح کرده و امکان کمک‌های خود را اعلام کنند.

در ادامه نشست، نماینده هر نهاد با قبول مسئولیت، ایده‌های جدیدی برای برگزاری هفته کتاب ارائه داد.

بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران همانند سال‌های گذشته، در هفته آخر آبان‌ماه برگزار می‌شود.
 

نخستین نشست شورای سیاستگذاری هفته کتاب برگزار شد

ماشین های جدید

«سیاست‌­نامه» یادگار خواجه طوس/ دیدگاه‌های نظام‌الملک درباره پادشاهی، وزارت و مذهب چیست؟

Published by:

«سیاست‌­نامه» یادگار خواجه طوس/ دیدگاه‌های نظام‌الملک درباره پادشاهی، وزارت و مذهب چیست؟

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- ابوعلی حسن پسر علی پسر اسحاق طوسی مشهور به خواجه نظام‌الملک طوسی ۴۷۱  شمسی؛ ۴۰۸ قمری برابر با ۲۸ مهر در طوس متولد شد. وی نیرومندترین وزیر در دودمان سلجوقی بود و سلجوقیان نیز در زمان وی به اوج نیرومندی رسیدند.

نظام‌­الملک بدون تردید از شخصیت‌های برجسته در سیاست عملی و عمل سیاسی در تاریخ اسلام و ایران است. برخی از پژوهشگران معتقدند وی را می‌توان به تنهایی از لحاظ اهمیت با خاندان برمکی، وزیران معروف عباسیان مقایسه کرد.
 
نام اصلی نظام­‌الملک، ابوعلی حسن و نام پدرش ابوالحسن علی بود و لقب نظام‌­الملک را آلب ارسلان، سلطان سلجوقی، به او داده بود. وی در سال 408 ه.ق در قریه رادکان از توابع طوس و در خانه‌ای دهقانی به دنیا آمد.
 
تربیت خواجه در زمینه‌های فقه شافعی و حدیث بود و به ظاهر خانواده­اش مایل بودند او را در کسوت قاضی ببینند هرچند چنین نشد و خواجه به مقامی رسید که می‌توانست به عزل و نصب قضات بپردازد. وی ابتدا به خدمت غزنویان در غزنه درآمد و سپس به دربار علی بن شاذان وارد شد اما به دلیل رنجیدگی از مخدوم ا او را ترک کرد و به مرو رفت. در این شهر بود که اقبال به او رو نهاد و از سوی چغری بیک داوود به مشیری و کتابت آلب ارسلان گمارده شد.
 
با به سلطنت رسیدن آلب ارسلان خواجه به وزارت سلاجقه رسید و با مرگ آلب ارسلان و جانشینی ملکشاه همچنان مقام خود را حفظ کرد و تا هنگام مرگش به سال 485 ق در نزدیک کرمانشاهان و بر سر راه حرکت از اصفهان به بغداد و به دست یکی از فدائیان اسماعیلی و احیانا به تحریک ملکشاه، حدود 30 سال وزارت کرد.

«سیاست‌نامه» و دیدگاه خواجه درباره بنیاد حکومت
 
از خواجه کتابی ارزشمند به نام «سیاست‌نامه» برجای مانده که مهمترین و مشهورترین کتاب اوست. همچنین «دستورالوزرا» و وصایای خواجه نیز ثبت شده است؛ اما به طور قطع اثر مهم او همان «سیاست‌نامه» یا «سیرالملوک» است.
 
این کتاب در سال 479 ق و در پاسخ به درخواست ملکشاه که از بندگان دربار خود خواسته بود اثری در این زمینه تهیه کنند، نگاشته شد. این کتاب ابتدا در 39 فصل تنظیم شد و سپس در اواخر عمر خواجه 11 فصل دیگر به آن اضافه شد و در مجموع در 50 فصل به آخر رسید. بخش دوم «سیاست‌­نامه»  یا همان 11 فصل در فضایی به رشته تحریر درآمد که مشکلات خواجه با مخدوم خود، ملک‌شاه، و برخی تحریکات درباری بالا گرفته بود.
 
خواجه در «سیاست‌نامه» به بحث نظری و آموزه‌های مرتبط با آن نمی‌پرداخت بلکه به امور واقعی که می‌تواند بنیاد حکومت قرار گیرد اشاره می­‌کرد و بیشترین حجم کتاب از حکایات که رساننده منظور اوست و در عمل می‌توان آنها را سرمشق قرار داد، آکنده بود.

 
پادشاه عادل در نگاه نظام­‌الملک
 
نظام‌الملک تمام کتاب را به نهاد پادشاهی و سلطنت و ترویج آن اختصاص می‌­داد. پادشاه مفروض خواجه قدرت خود را از خلیفه نمی‌گرفت و به توجهات ویژه وی نیازی نداشت؛ خواجه با اثرپذیری از نظریه پادشاهی ایران باستان، مشروعیت و قدرت پادشاه را ناشی از تاییدات الهی می‌دانست. وی در فصل نخست می‌نویسد: «ایزد تعالی، در هر عصری و روزگاری یکی را از میان خلق برگزیند و او را به هنرهای پادشاهانه و ستوده آراسته گرداند و هیبت و حشمت او اندر دل­‌ها و چشم خلایق بگستراند تا مردم اندر عدل او روزگار می­‌گذراند، و آمن همی‌ ­باشند و بقای دولت همی­ خواهند.»
 
خواجه در فصول بعدی به کرات به لزوم عدل­‌گستری شاهان و رسیدگی به کار عاملان حکومتی همچون وزرا یا اهمیت خطیر قضاوت و … اشاره دارد. برای مثال خواجه در فصل ششم که به امر قاضیان و خطیبان و محتسبان اشاره دارد با ذکر حکایتی از شیوه دادرسی پادشاهان عجم، از زبان ملک به مؤبد می‌­آورد: «هیچ گناهی نیست نزدیک تعالی بزرگتر از گناه پادشاهان و حق گزاردن پادشاهان نعمت ایزد تعالی، را نگاه داشتن رعیت است و داد ایشان دادن و دست ستمکاران از ایشان کوتاه کردن.»

پادشاهی و دین همچون دو برادرند
 
نظام‌الملک در همین فصل هنگام صحبت درباره رسیدگی به کار دینی، سعادت دو جهانی را در گرو فرّالهی پادشاهان و عمل عالمانه آنان ذکر می‌کند: «اما چون پادشاه را فرّالهی باشد و مملکت باشد و علم با آن یار باشد، سعادت دوجهانی بیابد. از بهر آنکه هیچ کاری بی‌علم نکند و به جهل رضا ندهد.»
 
او درباره نسبت میان دین و پادشاهی می‌­نویسد: «و نیکوترین چیزی که پادشاه را باید، دین درست است؛ زیرا که پادشاهی و دین همچون دو برادرند.» او همچنین در فصل دوم کتاب خود پس از ذکر شناخت قدر نعمت خداوند و توجیه پادشاه به رعایت عدالت می­‌آورد: «گفته‌­اند بزرگان دین که الملک یبقی مع الکفر و لایبقی مع الظلم. معنی آن است که ملک با کفر بپاید و با ستم نپاید.»

خواجه و بدمذهبان
 
خواجه در بخش دوم کتاب خود با شدت بیشتری از اوضاع اظهار نارضایتی می­‌کند و سعی در ارائه راه حل دارد. در فصول پایانی نیز به جز تعریضات در فصول مختلف، یک­باره 5 فصل متوالی را به نشان دادن خطر «بد مذهبان» اختصاص می­‌دهد. از نظر خواجه بدمذهبان که گاه آنها را خارجی و مزدکی یا قرمطی نیز می­‌خواند، همان مخالفان یا رقیبان مذهب سنی بودند که تحت نام تشیع فعالیت می­‌کردند و یک فرقه از آنان یعنی اسماعیلیان برای نظام سنت و نهادهای پاسدار آن یعنی خلافت عباسیان و پادشاهی و امیری بسیار خطر آفرین بودند.
 
 او در فصل 43 در ذکر احوال بدمذهبان می‌­نویسد: «به همه روزگار خارجیان بوده‌­اند، از روزگار آدم، علیه‌السلام، تاکنون خروج­‌ها کرده‌اند.» خواجه در فصل بعد حکایت مزدک را در زمان انوشیروان به تفصیل شرح می‌­دهد. او برای حفاظت از «راست دینی» مدارسی تاسیس کرد که به نام خود او شهره شدند. شهرهای بزرگ همچون بغداد، بصره، اصفهان، طوس نیشابور و هرات هرکدام دارای نظامیه بودند. این نظامیه­‌ها که تعدادشان به 12 می‌رسید به کار حراست از راست دینی و مقابله با بدمذهبان اشتغال داشتند.

وزیر نیک پادشاه را نیکوسیرت و نیکونام گرداند
 
خواجه در فصل 41 که از جهات مختلف به نقادی اوضاع روزگار می‌پردازد، بر اهمیت نقش وزیر و نهاد وزارت بسیار تاکید می­‌کند: «وزیر نیک پادشاه را نیکوسیرت و نیکونام گرداند و هر پادشاهی که او بزرگ شده است و بر جهانیان فرمان داده است و نام تا به قیامت به نیکی می‌برند، همه آن بوده‌­اند که وزیران نیک داشته‌اند.» او میان پادشاهی موروثی و وزارت موروثی رابطه‌­ای برقرار می­‌کند: «اگر وزیر، وزیرزاده باشد، نیکوتر بود و مبارک­تر که از روزگار اردشیر بابکان تا یزدگرد شهریار، آخر ملوک عجم، همچنان که پادشاه فرزند پادشاه بایستی و تا اسلام درنیامد همچنین بود. چون ملک از خانه ملوک عجم برفت، وزارت از خانه وزرا نیز برفت.»
 
خواجه طوس در وصیتنامه خود به نقش خطیر شخصی‌­اش در کار ملک‌داری اشاره و می‌­نویسد: «آنچه کرده‌­ام در صلاح دولت و مصلحت کافه رعیت، پس از وفات من ظاهر شود. چون تدبیر جهان به دیگری منوط گردد. تقدیر و قیاس و ظن چنان است که هیچکس پس من یک ماه شغل جهان بر نظام راست نتواند راندن.»

خواجه نظام‌الملک سرانجام در سال ۱۴ اکتبر ۱۰۹۲ میلادی در بروجرد کشته شده و در اصفهان به خاک سپرده شد.

«سیاست‌­نامه» یادگار خواجه طوس/ دیدگاه‌های نظام‌الملک درباره پادشاهی، وزارت و مذهب چیست؟

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- ابوعلی حسن پسر علی پسر اسحاق طوسی مشهور به خواجه نظام‌الملک طوسی ۴۷۱  شمسی؛ ۴۰۸ قمری برابر با ۲۸ مهر در طوس متولد شد. وی نیرومندترین وزیر در دودمان سلجوقی بود و سلجوقیان نیز در زمان وی به اوج نیرومندی رسیدند.

نظام‌­الملک بدون تردید از شخصیت‌های برجسته در سیاست عملی و عمل سیاسی در تاریخ اسلام و ایران است. برخی از پژوهشگران معتقدند وی را می‌توان به تنهایی از لحاظ اهمیت با خاندان برمکی، وزیران معروف عباسیان مقایسه کرد.
 
نام اصلی نظام­‌الملک، ابوعلی حسن و نام پدرش ابوالحسن علی بود و لقب نظام‌­الملک را آلب ارسلان، سلطان سلجوقی، به او داده بود. وی در سال 408 ه.ق در قریه رادکان از توابع طوس و در خانه‌ای دهقانی به دنیا آمد.
 
تربیت خواجه در زمینه‌های فقه شافعی و حدیث بود و به ظاهر خانواده­اش مایل بودند او را در کسوت قاضی ببینند هرچند چنین نشد و خواجه به مقامی رسید که می‌توانست به عزل و نصب قضات بپردازد. وی ابتدا به خدمت غزنویان در غزنه درآمد و سپس به دربار علی بن شاذان وارد شد اما به دلیل رنجیدگی از مخدوم ا او را ترک کرد و به مرو رفت. در این شهر بود که اقبال به او رو نهاد و از سوی چغری بیک داوود به مشیری و کتابت آلب ارسلان گمارده شد.
 
با به سلطنت رسیدن آلب ارسلان خواجه به وزارت سلاجقه رسید و با مرگ آلب ارسلان و جانشینی ملکشاه همچنان مقام خود را حفظ کرد و تا هنگام مرگش به سال 485 ق در نزدیک کرمانشاهان و بر سر راه حرکت از اصفهان به بغداد و به دست یکی از فدائیان اسماعیلی و احیانا به تحریک ملکشاه، حدود 30 سال وزارت کرد.

«سیاست‌نامه» و دیدگاه خواجه درباره بنیاد حکومت
 
از خواجه کتابی ارزشمند به نام «سیاست‌نامه» برجای مانده که مهمترین و مشهورترین کتاب اوست. همچنین «دستورالوزرا» و وصایای خواجه نیز ثبت شده است؛ اما به طور قطع اثر مهم او همان «سیاست‌نامه» یا «سیرالملوک» است.
 
این کتاب در سال 479 ق و در پاسخ به درخواست ملکشاه که از بندگان دربار خود خواسته بود اثری در این زمینه تهیه کنند، نگاشته شد. این کتاب ابتدا در 39 فصل تنظیم شد و سپس در اواخر عمر خواجه 11 فصل دیگر به آن اضافه شد و در مجموع در 50 فصل به آخر رسید. بخش دوم «سیاست‌­نامه»  یا همان 11 فصل در فضایی به رشته تحریر درآمد که مشکلات خواجه با مخدوم خود، ملک‌شاه، و برخی تحریکات درباری بالا گرفته بود.
 
خواجه در «سیاست‌نامه» به بحث نظری و آموزه‌های مرتبط با آن نمی‌پرداخت بلکه به امور واقعی که می‌تواند بنیاد حکومت قرار گیرد اشاره می­‌کرد و بیشترین حجم کتاب از حکایات که رساننده منظور اوست و در عمل می‌توان آنها را سرمشق قرار داد، آکنده بود.

 
پادشاه عادل در نگاه نظام­‌الملک
 
نظام‌الملک تمام کتاب را به نهاد پادشاهی و سلطنت و ترویج آن اختصاص می‌­داد. پادشاه مفروض خواجه قدرت خود را از خلیفه نمی‌گرفت و به توجهات ویژه وی نیازی نداشت؛ خواجه با اثرپذیری از نظریه پادشاهی ایران باستان، مشروعیت و قدرت پادشاه را ناشی از تاییدات الهی می‌دانست. وی در فصل نخست می‌نویسد: «ایزد تعالی، در هر عصری و روزگاری یکی را از میان خلق برگزیند و او را به هنرهای پادشاهانه و ستوده آراسته گرداند و هیبت و حشمت او اندر دل­‌ها و چشم خلایق بگستراند تا مردم اندر عدل او روزگار می­‌گذراند، و آمن همی‌ ­باشند و بقای دولت همی­ خواهند.»
 
خواجه در فصول بعدی به کرات به لزوم عدل­‌گستری شاهان و رسیدگی به کار عاملان حکومتی همچون وزرا یا اهمیت خطیر قضاوت و … اشاره دارد. برای مثال خواجه در فصل ششم که به امر قاضیان و خطیبان و محتسبان اشاره دارد با ذکر حکایتی از شیوه دادرسی پادشاهان عجم، از زبان ملک به مؤبد می‌­آورد: «هیچ گناهی نیست نزدیک تعالی بزرگتر از گناه پادشاهان و حق گزاردن پادشاهان نعمت ایزد تعالی، را نگاه داشتن رعیت است و داد ایشان دادن و دست ستمکاران از ایشان کوتاه کردن.»

پادشاهی و دین همچون دو برادرند
 
نظام‌الملک در همین فصل هنگام صحبت درباره رسیدگی به کار دینی، سعادت دو جهانی را در گرو فرّالهی پادشاهان و عمل عالمانه آنان ذکر می‌کند: «اما چون پادشاه را فرّالهی باشد و مملکت باشد و علم با آن یار باشد، سعادت دوجهانی بیابد. از بهر آنکه هیچ کاری بی‌علم نکند و به جهل رضا ندهد.»
 
او درباره نسبت میان دین و پادشاهی می‌­نویسد: «و نیکوترین چیزی که پادشاه را باید، دین درست است؛ زیرا که پادشاهی و دین همچون دو برادرند.» او همچنین در فصل دوم کتاب خود پس از ذکر شناخت قدر نعمت خداوند و توجیه پادشاه به رعایت عدالت می­‌آورد: «گفته‌­اند بزرگان دین که الملک یبقی مع الکفر و لایبقی مع الظلم. معنی آن است که ملک با کفر بپاید و با ستم نپاید.»

خواجه و بدمذهبان
 
خواجه در بخش دوم کتاب خود با شدت بیشتری از اوضاع اظهار نارضایتی می­‌کند و سعی در ارائه راه حل دارد. در فصول پایانی نیز به جز تعریضات در فصول مختلف، یک­باره 5 فصل متوالی را به نشان دادن خطر «بد مذهبان» اختصاص می­‌دهد. از نظر خواجه بدمذهبان که گاه آنها را خارجی و مزدکی یا قرمطی نیز می­‌خواند، همان مخالفان یا رقیبان مذهب سنی بودند که تحت نام تشیع فعالیت می­‌کردند و یک فرقه از آنان یعنی اسماعیلیان برای نظام سنت و نهادهای پاسدار آن یعنی خلافت عباسیان و پادشاهی و امیری بسیار خطر آفرین بودند.
 
 او در فصل 43 در ذکر احوال بدمذهبان می‌­نویسد: «به همه روزگار خارجیان بوده‌­اند، از روزگار آدم، علیه‌السلام، تاکنون خروج­‌ها کرده‌اند.» خواجه در فصل بعد حکایت مزدک را در زمان انوشیروان به تفصیل شرح می‌­دهد. او برای حفاظت از «راست دینی» مدارسی تاسیس کرد که به نام خود او شهره شدند. شهرهای بزرگ همچون بغداد، بصره، اصفهان، طوس نیشابور و هرات هرکدام دارای نظامیه بودند. این نظامیه­‌ها که تعدادشان به 12 می‌رسید به کار حراست از راست دینی و مقابله با بدمذهبان اشتغال داشتند.

وزیر نیک پادشاه را نیکوسیرت و نیکونام گرداند
 
خواجه در فصل 41 که از جهات مختلف به نقادی اوضاع روزگار می‌پردازد، بر اهمیت نقش وزیر و نهاد وزارت بسیار تاکید می­‌کند: «وزیر نیک پادشاه را نیکوسیرت و نیکونام گرداند و هر پادشاهی که او بزرگ شده است و بر جهانیان فرمان داده است و نام تا به قیامت به نیکی می‌برند، همه آن بوده‌­اند که وزیران نیک داشته‌اند.» او میان پادشاهی موروثی و وزارت موروثی رابطه‌­ای برقرار می­‌کند: «اگر وزیر، وزیرزاده باشد، نیکوتر بود و مبارک­تر که از روزگار اردشیر بابکان تا یزدگرد شهریار، آخر ملوک عجم، همچنان که پادشاه فرزند پادشاه بایستی و تا اسلام درنیامد همچنین بود. چون ملک از خانه ملوک عجم برفت، وزارت از خانه وزرا نیز برفت.»
 
خواجه طوس در وصیتنامه خود به نقش خطیر شخصی‌­اش در کار ملک‌داری اشاره و می‌­نویسد: «آنچه کرده‌­ام در صلاح دولت و مصلحت کافه رعیت، پس از وفات من ظاهر شود. چون تدبیر جهان به دیگری منوط گردد. تقدیر و قیاس و ظن چنان است که هیچکس پس من یک ماه شغل جهان بر نظام راست نتواند راندن.»

خواجه نظام‌الملک سرانجام در سال ۱۴ اکتبر ۱۰۹۲ میلادی در بروجرد کشته شده و در اصفهان به خاک سپرده شد.

«سیاست‌­نامه» یادگار خواجه طوس/ دیدگاه‌های نظام‌الملک درباره پادشاهی، وزارت و مذهب چیست؟

خبرگزاری مهر

معرفی اعضای شورای سیاستگذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب

Published by:

معرفی اعضای شورای سیاستگذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، براساس این حکم، آقایان حجت‌الاسلام والمسلمین سیدطه هاشمی، همایون امیرزاده، علی‌اصغر سیدآبادی، محمود صلاحی، مناف یحیی‌پور، محمد الهیاری، مجید غلامی‌جلیسه، غلامرضا امیرخانی، محمدصادق رحمانیان، علیرضا برازش، منصور اعتصامی، ابوالحسن ریاضی، سعید پورعلی، علی اکبرزاده و عیسی علیزاده به‌عنوان اعضای شورای سیاستگذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران منصوب شدند.
 
در متن حکم سیدعباس صالحی برای  هر یک از اعضای این شورا آمده است: «نظر به ضرورت و اهمیت بهره‌گیری از دیدگاه‌های سازنده و کارشناسانه در برگزاری مطلوب هفته کتاب به‌عنوان فراگیرترین فعالیت مرتبط با ترویج و تبلیغ فرهنگ کتاب و کتابخوانی و با توجه به سوابق موثر فرهنگی جنابعالی، به موجب این ابلاغ به سمت «عضو شورای سیاست‌گذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران» منصوب می‌شوید. امید است در سایه همکاری و تعامل اثربخش با سایر اعضاء و ارائه پیشنهادهای لازم در کمک به برپایی با شکوه این فعالیت مهم موفق و موید باشید.»

براساس این گزارش، بیست و چهارمین دوره هفته کتاب به روال هر سال در هفته آخر آبان‌ماه برگزار می‌شود.

معرفی اعضای شورای سیاستگذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، براساس این حکم، آقایان حجت‌الاسلام والمسلمین سیدطه هاشمی، همایون امیرزاده، علی‌اصغر سیدآبادی، محمود صلاحی، مناف یحیی‌پور، محمد الهیاری، مجید غلامی‌جلیسه، غلامرضا امیرخانی، محمدصادق رحمانیان، علیرضا برازش، منصور اعتصامی، ابوالحسن ریاضی، سعید پورعلی، علی اکبرزاده و عیسی علیزاده به‌عنوان اعضای شورای سیاستگذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران منصوب شدند.
 
در متن حکم سیدعباس صالحی برای  هر یک از اعضای این شورا آمده است: «نظر به ضرورت و اهمیت بهره‌گیری از دیدگاه‌های سازنده و کارشناسانه در برگزاری مطلوب هفته کتاب به‌عنوان فراگیرترین فعالیت مرتبط با ترویج و تبلیغ فرهنگ کتاب و کتابخوانی و با توجه به سوابق موثر فرهنگی جنابعالی، به موجب این ابلاغ به سمت «عضو شورای سیاست‌گذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران» منصوب می‌شوید. امید است در سایه همکاری و تعامل اثربخش با سایر اعضاء و ارائه پیشنهادهای لازم در کمک به برپایی با شکوه این فعالیت مهم موفق و موید باشید.»

براساس این گزارش، بیست و چهارمین دوره هفته کتاب به روال هر سال در هفته آخر آبان‌ماه برگزار می‌شود.

معرفی اعضای شورای سیاستگذاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب

کتابخانه فرهنگ